Ekonomi Haber - Bir süredir nitelikli eleman ve usta açığı konuşulurken çıraklık piyasasında da dengeler değişti. Önceleri işi öğrenmesi amacıyla ücretsiz ya da düşük harçlıklarla çalıştırılan çırakların artık sanayide en çok aranan elemanlar haline geldiği aktarıldı.
Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre; internet ilanlarında 'yetiştirilmek üzere çırak arayan işletmelerin teklif ettiği ücretler 35 bin liralara kadar çıkıyor. 2026 için geçerli olan net asgari ücretin 28 bin 75 TL olduğu düşünüldüğünde teklif edilen bu rakamlar asgari ücretin epey üzerinde kalıyor. Öte yandan Kartal'da bir kuaförün yalnızca bir yıl deneyimi olan bir çırak için 50 bin TL maaş teklifiyle ilana çıktığı aktarıldı.
GELECEĞE YATIRIM OLARAK GÖRÜYORLAR
Piyasada çırak maaşlarının bu denli yükselmesinde artan usta maliyetleri işaret ediliyor. Yetişmiş bir usta transfer etmenin maliyeti 100 bin TL'nin üzerine çıkarken işverenlerin de bu maliyetin altına girmemek adına genç birini alıp yetiştirmeyi mantıklı bulduğu belirtildi. 1-2 yıl boyunca asgari ücretin üzerinde maaş verilse dahi, işi öğrenen çırağın ileride işletmenin sadık ve kalifiye elemanı olduğu, işverenin de bu maliyeti bir anlamda geleceğe yatırım olarak değerlendirdiği aktarıldı.
İŞİ SIFIRDAN KENDİ KURALLARINA GÖRE ÖĞRETECEKLERİ ELEMANLAR ARIYORLAR
Çırak yetiştirmede devletin sunduğu Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) sisteminin 400 binin üzerindeki kayıtlı öğrencisiyle oldukça başarılı bir şekilde işlediği vurgulanırken ancak bazı işletmelerin beklentilerinin bu sistemle tam olarak uyuşmadığı aktarıldı. MESEM modelinde çırakların haftanın bir günü okula gidip dört günü işletmede geçirdiği ve belirli mesai saatleri içinde, devlet güvencesiyle çalıştığı kaydedilirken bazı ustaların ise tam zamanlı, gerektiğinde altıncı gün de çalışıp mesai yapacak eski usul çıraklar aradığı belirtildi. Devletin kuralları çerçevesinde çırağa esnek mesai yaptıramayacağını bilen ustaların, kesenin ağzını açıp aylık 30-35 bin TL maaş, yol ve yemek imkânı sunarak işi sıfırdan kendi kurallarına göre öğreteceği elemanlar aradığı aktarıldı.
BAKIŞ AÇILARI DEĞİŞTİ
Yüksek maaşlara karşın sanayide çırak bulmanın neredeyse imkansız bir hale geldiği vurgulanırken önceleri yaz tatillerinde meslek öğrenmesi için çocuklarını sanayiye gönderen ailelerin de o gençlerin de emek yoğun işlere bakış açısının değiştiği aktarıldı. Aileler açısından 'Masabaşı bir işi olsun, temiz giyinsin, gerekirse muhasebeci olsun' mantığının ağır bastığı belirtilirken gelecekte yapay zekanın daha da gelişmesiyle masabaşı işlerin büyük bir bölümünün tehlikeye gireceğinin, bedensel beceri isteyen zanaatkarların da daha değerli hale geleceğini göz ardı edildiği vurgulandı.
"DIŞARDAN BİR USTA GETİRSEM 100 BİN TL'DEN AŞAĞI KAPIYI AÇMIYOR"
Esenyurt’ta otomobil motor mekanik ustası olarak hizmet veren Mahmut Karahan'ın "Bugün dışarıdan bir usta getirsem 100 bin liradan aşağı kapıyı açmıyor. Ben de hâliyle kendi çırağımı kendim yetiştirmek istiyorum. Aylık 30-35 bin lira para teklif ediyorum ama yine de gelen yok. Sanayiye heves edip gelen genç de işe odaklanmıyor, elinden telefonu düşürmüyor. Sosyal medyaya bakmaktan işi takip edemiyor. İki gün sonra da biraz yorulunca 'bana göre değil' deyip kaçıyor. Aileler çocuklarını pamuklara sararak büyütüyor. Artık kimse elini yağa, pasa bulamak istemiyor" dediği aktarıldı.
"BEN ÇOCUĞA 35 BİN LİRA MAAŞ, YOL, YEMEK HER ŞEYİNİ VERİRİM! YETER Kİ GELSİN"
Hadımköy’de mobilya üretimi yapan marangoz Nazım Solakoğlu'nun ise MESEM ile eski usul çıraklık arasındaki farka dikkat çekip şu ifadeleri kullandığı kaydedildi: "MESEM çok güzel bir uygulama, çevremde kullanan çok arkadaşım var ve hepsi memnun. Ama bana o sistem uymuyor, bana eski usul, tam zamanlı çırak lazım. Ben çocuğa 35 bin lira maaş, yol, yemek her şeyini veririm. Yeter ki gelsin, haftanın 6 günü benim yanımda kalsın, mesleği çekirdekten, usta-çırak ilişkisiyle öğrensin. Okul günleri veya katı mesai saati kısıtlamaları bizim işleyişimize uymuyor. İşi gerçekten öğrenmek isteyen bir gence altın bileziği koluna takarım. Ama gelin görün ki okulların kapandığı yaz tatilinde bile kapımızı çalan bir tane çırak adayı yok"