Bu nedenle karanlık maddesi yokmuş gibi davranan bir galaksi bulmak, başlı başına sıra dışı kabul ediliyor. Daha da ilginci, NGC 1052-DF9 bu türden ilk örnek değil. Daha önce DF2 ve DF4 adlı iki galaksinin de beklenenden çok daha az karanlık madde içerdiği açıklanmıştı. DF9’un aynı bölgede ve aynı galaksi zinciri içinde yer alması, keşfi çok daha önemli hale getiriyor.

Yale Üniversitesi’nden araştırmacıların öncülük ettiği çalışmaya göre DF9, DF2 ve DF4 ile aynı doğrusal galaksi dizisinin parçası. Bu yapı, uzayda bir zincir gibi sıralanmış yaklaşık bir düzine galaksiden oluşuyor.

DF2 ilk kez 2018 yılında dikkat çekmişti. Normalde bir galaksinin yıldız hareketlerini açıklamak için büyük miktarda karanlık maddeye ihtiyaç duyulur. Ancak DF2’deki yıldız ve yıldız kümesi hareketleri, bu görünmez kütleye gerek kalmadan açıklanabiliyordu. 2019 yılında DF4 için de benzer bir sonuç elde edildi.

Başta bu durumun ölçüm hatası ya da istisnai bir tesadüf olabileceği düşünülüyordu. Ancak 2022’de DF2 ve DF4’ün aynı galaksi zincirinde yer aldığı gösterildi. 2025’te yapılan bir başka çalışma ise bu dizideki galaksilerin uzayda benzer şekilde hareket ettiğini ortaya koydu. Bu da gökbilimcileri şu soruya götürdü: Eğer bu galaksiler aynı olayla oluştuysa, zincirdeki başka galaksiler de karanlık maddeden yoksun olabilir mi?

DF9 bu sorunun en güçlü adayıydı. Boyutu, parlaklığı ve yıldız kümesi popülasyonu bakımından DF2 ve DF4’e benziyordu. Yapılan yeni incelemeler de bu galaksinin hareketlerinin karanlık madde olmadan açıklanabildiğini gösterdi.

KARANLIK MADDE NEDEN ÖNEMLİ?

Karanlık madde, evrenin görünmeyen ancak etkisi hissedilen temel bileşenlerinden biri. Yıldızlar, gezegenler, gaz bulutları, toz, kara delikler ve bildiğimiz tüm sıradan madde hesaba katıldığında bile galaksilerin dönme hızlarını, kümelerin davranışını ve evrenin büyük ölçekli yapısını açıklamak için yeterli kütle ortaya çıkmıyor.

Bu eksik kütleyi açıklamak için karanlık madde kavramı kullanılıyor. Bilim insanlarına göre karanlık madde, sıradan maddeden yaklaşık beş kat daha fazla. Samanyolu dahil çoğu galaksi de karanlık madde haleleriyle çevrili kabul ediliyor.

İşte bu yüzden DF2, DF4 ve şimdi DF9’un varlığı bilim dünyası için önemli bir sınav niteliğinde. Çünkü bu galaksiler, karanlık maddenin galaksi oluşumundaki rolünü daha net anlamak için doğal bir laboratuvar sunuyor.

Türk Telekom Pazarlama ve Müşteri Deneyimi Genel Müdür Yardımcısı Zeynep Özden değerlendirmesinde şunları söyledi: "Müşterilerimizi çağın en modern ve yenilikçi teknolojileriyle buluşturuyor, geliştirdiğimiz dijital servislerle Türkiye’nin dijital dönüşümüne öncülük ediyoruz. Bu yaklaşımımızın bir sonucu olarak, ülkemizi uçtan uca fiber ağlarla donatıyor ve 81 ilin tamamında yüksek hızda internet sunarak Türkiye’yi dünyaya bağlıyoruz. Dünya Wi-Fi Günü’ne özel olarak, Türkiye geneline yayılan binlerce noktadaki Wi-Fi ağımızı ücretsiz hale getirerek kullanıcılarımıza sunmaktan büyük bir mutluluk duyuyoruz. İnsan odaklı stratejimiz doğrultusunda, dijital dünyanın sunduğu tüm zenginlikleri ve en yeni teknolojileri müşterilerimizle bir araya getirmeye devam edeceğiz."

Bir yılda 35 milyon GB data kullanıldı

"Herkes için erişilebilir iletişim ilkesiyle çalışan Türk Telekom’un Wi-Fi noktaları yoğun ilgi görüyor. 2025 yılı verilerine göre 54 milyon kullanıcı, TT Wi-Fi noktalarında toplam 35 milyon GB data kullandı. Elde edilen veriler, kesintisiz ve erişilebilir bağlantı sunan TT Wi-Fi noktalarının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Hatay Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanan desteklerin gençlerin bilimsel ve teknolojik çalışmalarına önemli katkılar sunduğunu belirten öğrenciler, projelerinin gelişim sürecinde verilen imkanların motivasyonlarını artırdığını ifade ederek, Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk ve ekibine teşekkür etti.

Yetkililer, gençlerin teknoloji üretimine katkı sunan her projeyi desteklemeye devam edeceklerini belirterek, ANKA İHA ekibini elde ettikleri başarıdan dolayı tebrik etti.

Yarı finale yükselen ANKA ekibi, finale kalabilmek için çalışmalarını yoğun bir şekilde sürdürüyor.

Programda konuşan İzmir İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı İlker Erarslan, İl Milli Eğitim Müdürlüğü olarak öğrencilerin çok yönlü gelişimlerini destekleyen eğitim çalışmalarını, projeleri, bu tür fuarları ve etkinlikleri çok önemsediklerini belirtti. Sözlerini sürdüren Eraslan, "Çocuklarımızı sadece akademik başarısına endeksli bir bakış açısıyla değerlendirerek onlara yön vermeyi hedeflemiyoruz. Sanatla, bilimle, sosyal ve kültürel alanlardaki çok yönlü gelişimlerinin onlara daha büyük bir katma değer katacağına inanıyoruz. Günümüzde teknolojinin ve bilimin, ülkeler arasında ciddi bir rekabet oluşturup yarıştığı bir süreçte öğrencilerimizin de bu tür çalışmaların içerisinde yer alması ülkemizin geleceği açısından büyük önem arz ediyor. Bu ve buna benzer çalışmaların içerisinde öğretmenlerimizin, öğrencilerimizin heyecanını görmek, buna tanıklık etmek de bizleri ziyadesiyle mutlu ediyor."

Konuşmanın ardından, festivale katkı sunan danışman öğretmenlere teşekkür belgeleri takdim edildi. Programın devamında gerçekleştirilen toplu fotoğraf çekiminin ardından protokol üyeleri ve katılımcılar kurdele kesme töreninin ardından fuar alanını ziyaret etti. Stantları gezen davetliler, sergilenen projeler hakkında öğrencilerden ve danışman öğretmenlerden bilgi aldı. Programa, İzmir İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı İlker Erarslan, İl Milli Eğitim Şube Müdürü Doç. Dr. Özden Ölmez Ceylan, eğitim yöneticileri, danışman öğretmenler, veliler ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Festival kapsamında öğrenciler tarafından hazırlanan bilimsel ve teknolojik projeler ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Açılışın ardından stantları gezen Kaymakam Ali Güldoğan, öğrencilerden projeleri hakkında bilgi aldı. Öğrencilerin ortaya koyduğu özgün ve yenilikçi çalışmaları ilgiyle inceleyen Güldoğan, gençlerin bilimsel alandaki başarılarından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Öğrenci ve öğretmenleri emeklerinden dolayı tebrik eden Kaymakam Güldoğan, bilimsel düşüncenin yaygınlaşması ve gençlerin araştırma, geliştirme ile üretme becerilerinin desteklenmesi açısından festivalin önemli bir organizasyon olduğunu vurguladı.
Güldoğan, etkinliğin hayata geçirilmesinde emeği geçen kurum ve kuruluşlara teşekkür ederek öğrencilere ve eğitimcilere çalışmalarında başarılar diledi.
Salihli Bilim Fuarları Festivali, öğrencilerin hazırladığı projelerle bilime olan ilgiyi artırmayı ve gençlerin araştırmacı yönlerini geliştirmeyi amaçlıyor.

Yeni sistem, hem yakıt hem de enerji depolama aracı olarak kullanılabilen formik asit üretiyor. Daha önce geliştirilen birçok suni fotosentez sisteminin aksine, gün boyunca kararlı çalışabilmek için bataryalara veya karmaşık elektronik kontrol ünitelerine ihtiyaç duymuyor.
Araştırmacılara göre, yeniliğin temelinde özel olarak tasarlanan bir elektrolizör bulunuyor. Bu bileşen, güneş ışığının şiddeti değiştikçe elektrik özelliklerini otomatik olarak ayarlayabiliyor. Güneş ışığı arttığında sistem ısınıyor ve iç direnci azalıyor; böylece herhangi bir harici kontrol mekanizmasına ihtiyaç duymadan kendi kendini düzenleyebiliyor.

Açık hava şartlarında yapılan denemelerde sistem, güneş ışığındaki dalgalanmalara rağmen yakıt üretimini sürdürebildi. Araştırmacılar bunun, güneş kaynaklı yakıt üretimini daha basit, daha düşük maliyetli ve daha uygulanabilir hale getirebileceğini belirtiyor.
Bilim adamları, teknolojinin gelecekte karbon nötr enerji sistemlerine katkı sağlayabileceğini ve yakalanan karbondioksitin faydalı yakıtlara dönüştürülmesinde rol oynayabileceğini düşünüyor. Ticari kullanıma geçmeden önce daha fazla geliştirme gerekse de çalışma, sürdürülebilir yakıt üretimi yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Bu kapsamda ilçedeki atıl durumdaki alanların otoparklara dönüştürülmesinin ardından şimdi de elektrikli araç sahipleri için güvenli şarj istasyonu hizmeti başladı. Zafer Mahallesi’ndeki eski minibüs garajı ile İzmir Bulvarı Süleyman Seba Caddesi’ndeki eski otogar alanında hizmet veren otoparklarda, elektrikli araç (EV) kullanıcılarının en büyük ihtiyacı olan hızlı ve güvenli şarj altyapısına kavuşturuldu. Efeler halkının günlük yaşamını kolaylaştırmayı hedefleyen çalışma sayesinde, sürücüler hem merkezi noktalarda park sorunu yaşamıyor hem de araçlarını güvenle şarj edebiliyor. Efeler Belediyesi, çevre dostu ve modern şehircilik anlayışını yansıtan bu yatırımlarla kent içi trafiği rahatlatırken, geleceğin ulaşım teknolojilerine de tam uyum sağlıyor.

Sistem, yoğunluğun bulunduğu yönlere daha uzun süre yeşil ışık vererek trafik akışını iyileştiriyor. Bu sistem sayesinde trafik yoğunluğunun yaşandığı bazı noktalarda araç kuyruklarında yüzde 83’e varan oranlarda azalma sağlandı.

Zaman ve yakıt tasarrufu sağlıyor

Dinamik kavşak uygulaması, trafik akışını hızlandırmanın yanı sıra sürücülere zaman kazandırıyor. Bekleme sürelerinin azalmasıyla yakıt tüketimi düşerken çevresel etkilerin azaltılmasına da katkı sağlanıyor. Uygulama sayesinde ulaşımın daha güvenli, konforlu ve sürdürülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

Hedef daha güvenli ve akıcı ulaşım

Muğla Büyükşehir Belediyesi, akıllı ulaşım teknolojilerini yaygınlaştırarak kent genelinde daha güvenli, sürdürülebilir ve akıcı bir ulaşım ağı oluşturmayı amaçlıyor.

Muğla Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanı Süleyman Özdemir, "Bugün itibari ile ilimizde 16 kavşakta devreye aldığımız bu sistem ile bazı noktalarda yüzde 83’e varan trafik yoğunluğunun azaldığını görebiliyoruz. Bu uygulamamızda asfalt altına yerleştirdiğimiz büyük dedektörler ve kavşaklardaki akıllı kamera sistemleri ile trafiği otomatik olarak akıllı yapay zeka sistemi ile kendiliğinden yönlendiriyor. Bir yerde yoğunluk arttığında yeşil ışığı otomatik olarak devreye alarak trafiğin akmasını sağlamaktayız. Bu ayrıca sürücülerimize zaman kazancı, yakıt tasarrufu ve çevresel etkinin azalması anlamına geliyor. Amacımız vatandaşlarımızın trafikte geçeceği süreyi en aza indirerek daha güvenli ulaşım ağı oluşturmak" dedi.

Kıyı Belediyeler Birliği ve Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Aras, akıllı ulaşım sistemlerinin kent yaşamına doğrudan katkı sunduğunu belirterek, Muğla’nın büyüyen nüfusu, gelişen turizm potansiyeli ve artan araç yoğunluğuyla birlikte ulaşım alanında yenilikçi çözümlere ihtiyaç duyduğunu, Muğla Büyükşehir Belediyesi olarak teknolojinin sunduğu imkânları kullanarak vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak uygulamaları hayata geçirdiklerini açıkladı.

ŞİŞEDEN ÇIKAN MUCİZE FİKİR

Her şey, Jorge Odon’un atölyesindeki bir çalışanının, şişenin içine kaçan mantarı torba yardımıyla hava üfleyerek tek hamlede çıkarmasıyla başladı. Bu basit mekanizmadan çok etkilenen Odon, günler sonra uykusundan büyük bir aydınlanmayla uyandı. Bu yöntemin zorlu doğumları kolaylaştırabileceğini düşünen tamirci, mühendis ortağıyla birlikte bir prototip geliştirerek tıp dünyasının kapısını çaldı.

YÜZYILLIK RİSKLİ YÖNTEMLERE NAZİK ALTERNATİF

Doğumhanelerde 1950'lerden beri neredeyse hiç yenilik yapılmadığını belirten uzmanlar, zorlu doğumlarda hala forseps (metal maşa) veya vakum gibi yöntemleri kullanıyor. Ancak bu yöntemler bebeklerde beyin kanaması ve morluklara; annelerde ise ciddi yırtılmalara yol açabiliyor. Odon’un icat ettiği şişirilebilir yumuşak hava yastığı sistemi ise bebeğin kafasını nazikçe kavrayarak doğum kanalından güvenle geçmesini sağlıyor.

"NEREDEYSE HİÇ BİR ŞEY HİSSETMEDİM"

Cihazı kullanarak İngiltere'de doğum yapan Ella Radford adlı anne, "Çok güzel bir deneyimdi. Bir kez daha doğum yapacak olsam kesinlikle bu yöntemi seçerdim" sözleriyle cihazın konforunu anlattı.

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ DETAYI: SADELİK VE GÜVENLİK

Odon’un prototipini ilk gördüğünde şaşkınlığını gizleyemediğini belirten WHO yetkilileri, cihazın özellikle iki yönüne dikkat çekiyor: Sadeliği ve güvenliği. Yumuşak malzemeden üretilen cihaz sayesinde şimdiye kadar test edilen hiçbir bebekte morarma, dokuda kan birikmesi veya yaralanma meydana gelmedi. Ayrıca cerrahi müdahale gerektirmediği için maliyetli sezaryen operasyonlarına olan ihtiyacı da azaltıyor.

AVRUPA HASTANELERİNDE RESMEN KABUL GÖRDÜ

Geliştirilen bu yenilikçi cihaz, tıp dünyasındaki güvenlik testlerini başarıyla geçerek CE Kitemark sertifikasını aldı. İngiltere, İspanya, Fransa, İtalya ve Almanya dahil olmak üzere 5 Avrupa ülkesindeki 40 hastanede, toplam 300 doğumda başarıyla kullanıldı. Enfeksiyon riskini sıfıra indirmek adına gama ışınlarıyla sterilize edilen cihaz, tamamen tek kullanımlık olarak üretiliyor ve 335 dolarlık bir maliyetle hastanelere sunuluyor.

"DAHA ÖNCE NASIL DÜŞÜNEMEDİK?"

Klinik deneyleri yürüten İngiliz Doktor Emily Hotton, cihazın başarısı karşısında şaşkınlığını gizleyemeyerek, "Bunu daha önce düşünmemiş olmamız gerçekten inanılmaz" yorumunda bulundu. İcadının ardından atölyesini satarak emekliliğe ayrılan mucit tamirci Jorge Odon ise yaratıcılığın meslek tanımadığına dikkat çekerek, "Tamirci, marangoz, duvar ustası... Hepimiz birer yaratıcıyız" ifadelerini kullandı.

Genel Müdür İsrafil Dilmeç de, "Bilge dil modelleriyle artık yurt dışına bağımlılığımızın tamamen kesildiği bir gündeyiz" diye konuştu.

Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla Rixos Tersane İstanbul’da gerçekleştirildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde düzenlenen zirvede, ülkemizin 2026-2030 arasındaki dönemi kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nı kamuoyu ile paylaşıldı. Etkinliğe akademi, özel sektör ve eğitim dünyasından çok sayıda isim katıldı.

"Yapay zekâ artık hayatın merkezinde"

Zirvede açıkalanan eylem planıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Bahçeşehir Üniversitesi BUG Lab Müdürü Seda Satır, yapay zekânın artık bir teknoloji trendi olmaktan çıktığını ve doğrudan hayatın içine entegre olduğunu vurguladı. Satır, yapay zekânın çok geniş bir alanda etkili olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Bugün yapay zekâdan bahsediyoruz ve geldiğimiz noktada artık şunu görüyoruz: Yapay zekâ bir teknoloji trendi olmaktan çıkmış, hayatın içine doğrudan entegre olmuştur. Yapay zekâ artık sorgulayan, üreten ve tasarlayan bir yapıya dönüşmüştür."

Tarım, savunma sanayi, eğitim ve endüstriler gibi alanlara da değinen Satır, Türkiye’nin teknoloji vizyonuna ilişkin ise "Türkiye artık teknolojiyi yalnızca tüketen değil; teknolojiyi üreten, tasarlayan ve küresel rekabetin içinde güçlü şekilde konumlanan bir ülke olma yolunda önemli bir başlangıç noktasındadır" değerlendirmesinde bulundu.

"Yapay zekâ eylem planı yeni istihdamın kapısını aralayacak"

İsrafil Dilmeç ise açıklanan Yapay Zekâ Eylem Planı’nın eğitim ve sanayi açısından kritik bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Dilmeç, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yapay zekâ vizyonuna verdiği desteğin önemine dikkat çekerek şunları kaydetti:

"Bugün 13 Haziran 2026 tarihinde Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı açıklandı ve bizler için oldukça heyecan verici bir gelişme oldu. Cumhurbaşkanımızın en üst düzeyde yapay zekâ alanına sahip çıkması hepimizi ayrıca heyecanlandırdı."

Açıklanan dört temel başlığa da değinen Dilmeç, "Fark et, İstifade et, Üret ve Yönet" yaklaşımının yeni istihdam alanları oluşturacağına işaret etti.

"Eğitimde yapay zekâ ile dönüşüm hızlanacak"

Dilmeç, 019’dan bu yana eğitim teknolojilerinde yapay zekâyı aktif kullandığını belirtti.

Bu kapsamda yürütülen çalışmalara değinen Dilmeç şu bilgileri paylaştı:

" öğrencilerimize yapay zekâ asistanları aracılığıyla sürekli ders desteği sağlıyoruz. Öğretmenlerimize ise ders planlama, konu anlatımı ve içerik geliştirme süreçlerinde yapay zekâ araçlarıyla destek sunuyoruz."

Yeni eylem planının bu çalışmaları daha da ileriye taşıyacağını ifade eden Dilmeç, yapay zekânın eğitimde fırsat eşitliği ve istihdam açısından önemli bir rol oynayacağını vurguladı.

"150 bin yeni istihdam hedefi önemli bir fırsat"

Dilmeç, açıklanan hedeflerin Türkiye için stratejik bir dönüşüm sunduğunu belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu gelişmeler sayesinde öğrencilerin potansiyelini daha etkin şekilde ortaya çıkaracak, 150 binlik yeni istihdam hedefi doğrultusunda yapay zekâ ile erken dönemde tanışmış bireyler yetiştirme imkânı bulacağız."

Türkiye genelinde yaklaşık bin 200 diri fay hattının bulunduğunu ortaya koyan MTA (Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü) verileri, ülkenin deprem gerçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Kurumun yayınladığı diri fay haritasında, aralarında büyük tehlike barındıran Ege Bölgesi ve Anadolu fay sistemlerinin de yer aldığı 485 hat, tam 45 il ve 110 ilçeyi doğrudan risk bölgesi haline getiriyor.

Türkiye’nin yüksek deprem riski ve 2023 Kahramanmaraş depremlerinin oluşturduğu devasa barınma krizi, mevcut geçici barınak sistemlerinin yetersizliğini bir kez daha ortaya koydu. Mevcut sistemde kullanılan afet çadırları hızlı ve ucuz bir çözüm sunsa da zorlu iklim şartlarında ve uzun süreli kullanımda yetersiz kalıyor. Daha iyi yaşam şartları sunan konteyner ve prefabrik yapılar ise yüksek maliyetleri, zorlu lojistik süreçleri ve yavaş kurulumları nedeniyle acil barınma ihtiyacına hızla yanıt veremiyor.

Yaşar Üniversitesi Mimarlık Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Feray Maden, afet sonrası ortaya çıkan acil barınma ihtiyacına yönelik depolama ve taşıma kolaylığı sağlayan, değişen iklim şartlarına uyum gösterebilen ve esnek mekânsal çözümler sunan katlanabilir barınma üniteleri geliştirdi. Yeni nesil barınma çözümü için yürütülen 18 aylık araştırma projesi kapsamında, makas mekanizmalar ve plak elemanlardan oluşan iki katlanabilir barınma ünitesi modeli ortaya çıktı.

Genişletilebilir çözüm ve nakliye avantajı

Mutfak, banyo ve yaşam alanlarını barındıran ilk model, üç kişilik kapasitesinin yanı sıra modüler yapısıyla kalabalık aileler için genişletilebilir bir çözüm sunuyor. Sahada hızla kurulabilen bu sistem, tamamen demonte edildiğinde tek bir TIR’a 12 adet sığarak büyük bir nakliye avantajı sağlıyor. Sadece katlanır plaklardan oluşan ve iki kişinin uzun süreli kullanımına uygun olarak tasarlanan ikinci model ise tam katlanmış haliyle tek tırda 9 adet taşınabiliyor. Her iki tasarım da farklı modül kombinasyonlarına imkan tanıyarak afetzedelerin değişen ihtiyaçlarına göre şekillenebiliyor.

Farklı ihtiyaçlara hizmet verebilen modüler yapı

Projenin afet yönetimine sunduğu çok yönlü katkıları değerlendiren Doç. Dr. Feray Maden, geliştirilen sistemin esnekliğine dikkat çekerek şunları söyledi:

"Mevcut geçici barınakların depolama, lojistik, kurulum ve uyarlanabilirlik konularındaki kısıtlamalarına karşı; sahada hızlı konuşlandırılabilen, kolay taşınabilen ve mekânsal esneklik sunan yenilikçi afet barınma sistemleri geliştirdik. Önerdiğimiz bu modüler yapı, yalnızca temel barınma amacıyla değil; aynı zamanda bölgedeki sağlık, lojistik, tedarik ve sosyal faaliyet birimleri gibi farklı ihtiyaçlara ve kullanım senaryolarına da hizmet verebilecek niteliktedir."

Proje, International Association for Shell and Spatial Structures tarafından düzenlenen ve İsviçre ETH Zürich Üniversitesi’nde gerçekleştirilen, 600’ün üzerinde katılımcının yer aldığı "IASS 2024 - Redefining the Art of Structural Design" başlıklı uluslararası sempozyumda sunuldu ve yayınlandı. Sempozyumun yanı sıra iki bilimsel araştırma makalesi üretildi.

"Çocuklarımız gerçekten harikalar oluşturuyor"

Robot ve Teknoloji Olimpiyatları’nın bu sene ikincisinin düzenlendiğini belirten SUBÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Sarıbıyık, "SUBÜ ve SAMİB iş birliğiyle bu sene yarışmanın ikincisini gerçekleştiriyoruz. Birçok kategori var çocuklarımız gerçekten harikalar oluşturuyor. Biz bunları gördüğümüz zaman göğsümüz kabarıyor. Olimpiyat şeklinde devam ediyor ve burada geleceğin mühendisleri, iş insanları yetişiyor. Bu yarışmanın bir gayesi var dolayısıyla yarışmaya katılanları tebrik ediyorum. Şu anda yarışma devam ediyor ve 740 takım katılıyor. Burada aslında ailelerle birlikte binlerce kişi aynı anda aynı teknolojisi havasını soluyor, bu da son derece kıymetlidir diye düşünüyorum" dedi.

Değerlendirme sürecinde firmaların yalnızca ekonomik büyüklükleri değil; geliştirdikleri yenilikçi teknolojiler, ürettikleri katma değer, küresel pazarlardaki etkinlikleri ve Türkiye’nin teknoloji üretim kapasitesine sağladıkları katkılar da dikkate alındı.

"Üniversite-sanayi iş birliğiyle daha büyük başarılar elde edeceğiz"

Açılış konuşmasını yapan Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Eyüp Debik, teknopark bünyesindeki firmaların önemli başarılara imza attığını belirterek üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Prof. Dr. Debik, "Ödül alan firmalarımızın yanı sıra teknoparkımızda çok değerli çalışmalar yürüten birçok firmamız bulunuyor. Tüm firmalarımızın ortaya koyduğu başarılar bizleri gururlandırıyor ve ülkemize önemli katkılar sağlıyor. Önümüzdeki dönemde akademi ile şirketler arasındaki iş birliğini daha da güçlendirmemiz gerekiyor. Dünyadaki başarılı örneklere baktığımızda üniversitelerin inovasyon ekosisteminin merkezinde yer aldığını görüyoruz. Akademisyenlerimiz ile şirketlerimizi daha fazla buluşturduğumuzda çok daha büyük başarılara imza atacağımıza inanıyorum" dedi.

"2030 hedefimiz 100 bin tekno girişim ve dünyada ilk 10 ülke arasına girmek"

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Ar-Ge Teşvikleri Genel Müdürü Dr. Damla Turan, Milli Teknoloji Hamlesi hedeflerine ulaşmada teknoloji, girişimcilik ve nitelikli insan kaynağının kritik rol oynadığını vurguladı.

"Sanayi ve Teknoloji Stratejimiz kapsamında yürüttüğümüz Milli Teknoloji Hamlesi yolculuğunda teknoloji, girişimcilik ve nitelikli insan kaynağı; hedeflerimize ulaşma yolunda vazgeçilmez temel unsurlarımızdır. 2030 yılına geldiğimizde Türkiye’de 100 bin teknoloji girişiminin faaliyet göstermesini hedefliyoruz. Aynı zamanda ülkemizin teknoloji girişimciliği alanında dünyanın ilk 10 ülkesi arasında yer almasını amaçlıyoruz. Elbette bu hedeflere ulaşmanın temelinde girişimcilerimizin ortaya koyduğu fikirler ve projeler bulunuyor. Bu fikirler teknoparklarda doğuyor, gelişiyor, büyüyor ve ekonomiye değer katan girişimlere dönüşüyor" açıklaması yaptı.

"Gençlerle firmalarımız arasında güçlü bir aile bağı oluşuyor"

Yıldız Teknopark Genel Müdürü Doç. Dr. Muhammet Garip, teknopark bünyesindeki firmalara genç girişimcilere ve öğrencilere daha fazla dokunmaları çağrısında bulunarak şunları söyledi:

"Sizlerden bu gençlere başarı hikâyelerinizi, hatta başarısızlık hikâyelerinizi aktararak katkı sunmanızı bekliyoruz. Onlara dokunmanızı, tecrübelerinizi paylaşmanızı önemsiyoruz. Çünkü Yıldız Teknopark’ın en büyük özelliği güçlü bir aile yapısı oluşturmasıdır. Bize gurur veren en önemli tablolardan biri; kulüplerimizden, proje takımlarımızdan ve Teknofest ekiplerinden çıkan girişimlerin bugün başarılı firmalara dönüşmesi ve bu firmalarla hâlen proje takımlarında yer alan gençler arasında oluşan güçlü bağdır. Bu aile ortamı ve doğal mentorluk mekanizması, Milli Teknoloji Hamlesi hedefleri doğrultusunda geleceğe umutla ve gururla bakmamızı sağlayan en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle siz değerli firmalarımızın özellikle tecrübe paylaşımı konusunda gençlerimize daha fazla katkı sunmasını bekliyoruz."

13 farklı kategori

Bu yılki değerlendirmeler sonucunda ödüller; Global Yıldız İş Birliği, İhracatın Kutup Yıldızı, İhracatın Yıldızları, Ticarileşen Ürün Yıldızları, Ar-Ge’nin Kutup Yıldızı, Ar-Ge’nin Yıldızları, Fikri Mülkiyet Yıldızı, Milli Teknoloji ve Yapay Zekâ Ödülü, Sürdürülebilirlik Yıldızı, Donanımsal Ar-Ge Yıldızı, Yükselen Yıldızlar, Yıldızlı Turcornlar ve Kaşif Yıldızlar olmak üzere 13 farklı kategoride sahiplerini buldu.

37 firma arasında; Fikri Mülkiyet Yıldızı ödülleri TUSAŞ, FEV Türkiye ve Curium’a verilirken, Milli Teknoloji ve Yapay Zekâ Ödülü’nün sahibi TUSAŞ oldu. Yıldızlı Turcornlar kategorisinde Craftgate ödüle layık görülürken, Kaşif Yıldızlar kategorisinde desteklenen öğrenci girişimleri Tarlis, APEX ve Aquanomy de başarılarıyla dikkat çekti.

Ticarileşen Ürün Yıldızları kategorisinde Uyumsoft ve Doping Hafıza, Ar-Ge’nin Yıldızları kategorisinde Etiya, İhracatın Yıldızları kategorisinde ise Appnation Yazılım, Siliconroad ve İ2İ öne çıkan firmalar arasında yer aldı.

Ödül alan firmalar:

İhracatın Kutup Yıldızı: NVIDIA

İhracatın Yıldızları

Startup CODESPACE

Growth Stunner

Scaleup Siliconroad

MediumScale Salix Dijital Pazarlama

Big Scale Appnation Yazılım

YTÜ Stars İ2İ

Ticarileşen Ürün Yıldızları

Startup LUVU Teknoloji

Growth Inarten

Scaleup Tekrom Teknoloji

Medium Scale İZİBİZ Bilişim Teknolojileri

Big Scale Uyumsoft

YTÜ Stars Doping Hafıza

Ar-Ge’nin Kutup Yıldızı: Ziraat Teknoloji

Ar-Ge’nin Yıldızları

Startup Workintech

Growth Viyatek

Scaleup Özel Ders Alanı

Medium Scale IBASE Yazılım

Big Scale Bileşim Finansal Teknolojiler ve Ödeme Sistemleri

YTÜ Stars Etiya

Fikri Mülkiyet Yıldızları

TUSAŞ

FEV TR

Curium

Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Ödülü

TUSAŞ

Sürdürülebilirlik Yıldızları

MSB Arge

Ökotek

Donanımsal Ar-Ge Yıldızları

İnaksis

ADD4 Med

İnovenso

Yükselen Yıldızlar

Palm Finans

EB Medya

Helo Teknoloji

Yıldız Turcorn

Craftgate

Kaşif Yıldızlar

Tarlis

APEX

Aquanomy

TEKNOFEST Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’nda da Kübra Nisan Akın, Zeynep Meyra Aydoğdu ve Rüveyda Nur Özşahan’ın, danışmanları Hülya Olgun eşliğinde hazırladığı "Parkinson’da Mitofajinin Düzenlenmesine ve Nöroinflamasyonun Önlenmesine Yönelik USP30 ve PTGES2 Enzimlerinin İnhibisyonunu Hedefleyen Terapötik İlaç Adayı Geliştirilmesi" adlı proje yarı finale yükseldi. Sevgi Özçetin, Kaan Efe Akgül, Göktürk Kardaş, Tuna Can Çiftçi ve Nil Aksu’nun, danışman Emine Altınsoy rehberliğinde geliştirdiği "Yukarı Çek: Rekabetten İş Birliğine Dijital Davranış Dönüşüm Sistemi" adlı proje de yarı finale kalma başarısı gösterdi.

İrem Tuğba Çavdar, Kaan Efe Akgül, Emirhan Ufacık, Duru Akalın, Zeynep Mina Kanşıray ve Selin Katırcı’nın, danışman Gül Arpa eşliğinde hazırladığı "KimLab" adlı proje ile öğrenci Samet Taşçı’nın, danışmanı Hülya Olgun rehberliğinde geliştirdiği "Parkinson Hastalığında IRE1 ve CREB Proteinlerinin Hedefe Yönelik Modülasyonu ile Nöroprotektif Yanıtın Yeniden Programlanması" adlı proje de TEKNOFEST Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması’nda yarı finale yükselen çalışmalar arasında yer aldı.

Elde edilen başarılarla Aydın Fen Lisesi öğrencileri, bilim ve teknoloji alanındaki yetkinliklerini ortaya koyarken, okul yönetimi ve danışman öğretmenler de öğrencileri tebrik ederek başarılarının devamını diledi.

"İnsanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor"

Siber dolandırıcılık faaliyetlerinin geldiği son noktayı değerlendiren Dr. Öğretim Üyesi Çakır, şunları kaydetti:

"Son dönemde ’siber dolandırıcılık faaliyetleri’, ’deepfake’ ve ’veri sızıntısı’ gibi kavramlar sıkça duyulur hale geldi. Özellikle yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte siber tehditlerin yapısı da değişti. Eskiden basit e-posta dolandırıcılıklarıyla karşılaşırken, bugün artık insanların sesi taklit edilebiliyor, görüntüleri üretilebiliyor ve birçok gerçekçi sahte, manipüle edilmiş içerikler oluşturulabiliyor. Bu nedenle artık yalnızca teknik sistemler değil, insanların psikolojisi ve güven duygusu da hedef alınıyor. Şu an en kritik tehditlerden biri yapay zeka destekli deepfake dolandırıcılıklarıdır. Çünkü insanlar artık yalnızca yazılı mesajlarla değil, sesli aramalar, görüntülü görüşmeler ve sosyal medya videoları üzerinden de manipüle edilmektedir."

"Şüphe güvenlik refleksi haline gelmiştir"

Dolandırıcıların sosyal medyadan alınan ses kayıtlarıyla kurguladıkları senaryolara dikkat çeken Çakır, "Örneğin dolandırıcılar kısa bir ses kaydınızı sosyal medyadan alıp, sizin sesinizi taklit edebiliyor. Daha sonra aile bireylerinizi arayarak ’Acil para gönder’ gibi senaryolar oluşturabiliyor. Bu durumda klasik dolandırıcılık yöntemlerinden çok daha tehlikeli hale gelmiş oluyor. Öncelikle dijital dünyada şüphe çok önemli bir kavram ve güvenlik refleksi haline gelmiştir. Şüpheyi asıl duymamız gerekiyor. Bir telefon görüşmesi, mesaj veya video ne kadar gerçek görünürse görünsün mutlaka ikinci bir doğrulama yapılması gerekiyor. Örneğin telefonla gelen para talepleri gibi birçok farklı kanaldan bu ifadeleri teyit etmek gerekiyor" dedi.

"En büyük hata fazla veri paylaşımı"

Sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmanın risklerine değinen Çakır, açıklamasına şöyle devam etti:

"Bilinmeyen bağlantılara tıklamamak, banka bilgilerini telefonda asla ve asla paylaşmamak, sosyal medyada aşırı kişisel veri paylaşmamak artık temel dijital güvenlik kuralları haline gelmiş durumda. En büyük hata fazla veri paylaşımı. Günümüzde görüyoruz birçok sosyal medya kullanan insan sayısı çok fazla ve bu kullanıcılar, yani bizler doğum tarihlerini, çocuklarının okullarını, yaşadığı şehri, yeri, günlük rutinlerini, hatta ses ve görüntülerini kontrolsüz biçimde paylaşabiliyor. Oysa bu veriler, sosyal mühendislik dediğimiz bir kavram var ve sosyal mühendislik saldırılarında kullanılıyor. Siber suçlular artık teknolojiyi psikolojik manipülasyonla birleştiriyor. Yani saldırılar sadece bilgisayarlara değil, insan davranışlarına yönelik gerçekleştiriliyor."

"Yapay zeka ile saldırılar otomatik hale geldi"

Siber saldırıların yapay zeka ile hızlandığını vurgulayan Çakır, "Yapay zeka oldukça popüler bir alan haline geldi günümüzde, her alanda artık kullanılmakta ve yapay zekayla beraber saldırılar da otomatik hale gelmiş durumda. Eskiden bir dolandırıcının yüzlerce kişiye manuel mesaj göndermesi gerekiyordu, bugün ise yapay zeka sayesinde kişiye özel oltalama dediğimiz mesajlar iletilebiliyor, gerçekçi, sahte e-postalar, otomatik ses klonlamaları, gerçek zamanlı dip fake videoları çok hızlı bir şekilde üretilip bu insanlara ulaştırılabiliyor ve bu ciddi anlamda da tehlike arz etmekte. Bu noktada bazı temel önlemler ciddi aslında fark oluşturuyor. Bunların başında güçlü ve farklı şifreler kullanmak, çok faktörlü kimlik doğrulamalarını aktif hale getirmek, güncellemeleri asla ve asla ertelememek, lisanssız yazılım kullanmamak ve burası çok önemli ortak wi-fi ağlarında hassas işlemleri asla ve asla yapmamak. Hatta şunu söyleyebiliriz bir de dijital her dijital içeriğe sorgulayıcı ve şüpheci yaklaşmak çok önemli. Artık dijital okuryazarlık temel bir yaşam becerisi haline geldi diyebiliriz" ifadelerini kullandı.

"Aileler yasaklayıcı değil, bilinçlendirici olmalı"

Gençlerin de büyük bir risk altında olduğunu belirten Çakır, "Gençler özellikle sosyal medya manipülasyonlarına karşı risk altında. Sahte hesaplar, oyun içi dolandırıcılıklar, veri toplama uygulamaları ve kimlik avı saldırıları çocukları hedef alabiliyor. Ailelerin burada yasaklayıcı değil aslında bilinçlendirici şekilde bu genç bireylere yaklaşması gerekiyor. Çünkü teknoloji artık hayatın bir doğal bir parçası. Bundan bir kaçış yok. Ki hayatımızın artık merkezi haline de gelmiş durumda. Buradaki önemli nokta ise güvenli kullanım kültürünü oluşturabilmektir" değerlendirmesinde bulundu.

"Kişisel bilgilerinizi fiziksel cüzdanınız kadar dikkatli koruyun"

Veri güvenliğinin öneminin altını çizen Dr. Öğretim Üyesi Semih Çakır, sözlerini şöyle tamamladı:

"Dijital dünyada artık en değerli şey biliyorsunuz ki veridir. Yapay zeka içerisinde yapay zeka için de en önemli şey veridir. Veri olmazsa yapay zekadan bahsetmek mümkün değil. Bu anlamda insanlar kişisel bilgilerini fiziksel cüzdanları kadar dikkatli korumalı. Şunu unutmamalıyız, her teknolojik gelişme yeni fırsatlar sunarken aynı zamanda yeni riskler de doğurmaktadır. Bu nedenle bilinçli teknoloji kullanımı, dijital farkındalık ve siber güvenlik kültürü geleceğin en önemli toplumsal ihtiyaçlarından biri olacaktır. Dijital güvenlik konusunda bilinçli olmak artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi. Herkese güvenli dijital yaşam diliyorum."

Programın açılışında etkinlik stantları ziyaret edilerek yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verildi. Katılımcılar, teleskopla gerçekleştirilen güneş gözlemi etkinliğinde Güneş’i yakından inceleme fırsatı buldu.

Şenlik kapsamında düzenlenen robofutbol turnuvası, okçuluk gösterileri, uçurtma şenliği, su roketi etkinlikleri, geleneksel çocuk oyunları, VR gözlüklerle uzay ve astronomi deneyimi, uzay çadırı ve sinevizyon gösterileri yoğun ilgi gördü. Öğrenciler hem eğlenme hem de bilimsel çalışmalar hakkında bilgi edinme imkanı yakaladı. Onikişubat Bilim ve Sanat Merkezi, Dulkadiroğlu Nuri Pakdil Bilim ve Sanat Merkezi, Onikişubat TOBB Fen Lisesi ve Ekinözü Çok Programlı Anadolu Lisesi öğretmenlerinin rehberliğinde teleskoplarla uzay gözlem etkinliği gerçekleştirildi. Katılımcılar gökyüzünü inceleyerek gök cisimleri hakkında uygulamalı bilgiler aldı. Bilimsel farkındalığın artırılması, öğrencilerin fen bilimlerine olan ilgilerinin güçlendirilmesi ve gökyüzü gözlemlerinin teşvik edilmesi amacıyla düzenlenen şenliğin sonunda öğrencilere katılım belgeleri takdim edildi.

İl Milli Eğitim Müdürlüğü AR-GE proje koordinatörü Mehmet Bıyıklıoğlu, "Bu çalışmalarla bilimsel, spor ve kültürel etkinliklerimiz oldu. Gökyüzü gözlem etkinliklerimiz oldu. Bu güzel geçen etkinliğimize destek veren kuruluşlara teşekkür ederiz. Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyemize de çok teşekkür ederiz bilim tırı ile bize destek oldular" diye konuştu.

"Ay’a iki kademeli görev planlanıyor"

Milli Uzay Programı kapsamında 2027 yılının ilk yarısında Ay’a erişme hedefleri olduğunu aktaran Gezeravcı, sürecin iki kademeli olarak planlandığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

"Birinci kademede, dünyadan sağlıklı bir fırlatmayla doğru bir yörüngeye oturtarak seçtiğimiz spesifik bir noktaya sert iniş (çarptırma) yapmayı planlıyoruz. Bu ilk görevden elde edeceğimiz sonuçlarla, üretimi tamamlanma aşamasına gelen ikinci görevde kullanacağımız bir roveri (bilimsel objeyi), Türkiye Cumhuriyeti’nin kendi üretimi olan hibrit yakıtlı motorla Ay yüzeyine yumuşak ve emniyetli bir şekilde indirip bilimsel çalışmalara başlayacağız. İnsanoğlunun 70 yıllık uzay tarihinde bunu gerçekleştirebilen 5 ülke oldu. Biz 6. ülke olmayı hedefliyoruz."

"Uzay ekosistemi dünya ekonomisinden hızlı büyüyor"

Konuşmasında küresel uzay çalışmalarına ve NASA’nın projelerine de değinen Gezeravcı, 54 yıl aradan sonra Ay’a yönelik insanlı görevlerin yeniden başladığını hatırlattı. Nisan ayında dört astronotun Ay yörüngesinde testler gerçekleştirdiğini belirten Gezeravcı, 2027 ve 2028 yıllarında icra edilecek yeni Artemis görevleriyle birlikte 56 yıllık aranın ardından Ay yüzeyine yeniden insan ineceğini ifade etti. Türkiye’nin teknolojinin hızla evrildiği bu alanda mutlaka pay alması gerektiğinin altını çizen Gezeravcı, "Dünya ekonomisinin yıllık büyüme hızı ortalama yüzde 3 iken, uzay ekosistemi yüzde 9’larda geziyor. Yatırım o tarafa akıyor. Uzay macerasındaki en büyük engellerden biri fırlatma operasyonlarının yapıldığı alanların kısıtlı olmasıdır" dedi.

Somali’de kurulacak uzay limanı çalışmaları sürüyor

Türkiye’nin bağımsız uzaya erişim kapasitesi kazanmak amacıyla Somali’de kurmayı planladığı Uzay Limanı (Fırlatma Üssü) hakkında da değerlendirmelerde bulunan Gezeravcı, sözlerini şöyle tamamladı:

"Sayın Cumhurbaşkanımızın açıklamasıyla kamuoyuna duyurulan proje çok ciddi bir seviyeye gelmiş durumda. Önümüzdeki süreçte Türkiye Cumhuriyeti, sadece kendi ihtiyaçları için değil, bütün dünyadaki uzay operasyonları açısından kritik ve anahtar değerinde bir kabiliyetin sahibi olacak. Bu durum, siz gençlerin gelecekteki kariyer tercihlerinizin şekillenmesine de vesile olacaktır."

Taşınabilir kullanım için tablet modeli

Mobil kullanım ihtiyacı bulunan kullanıcılar için geliştirilen Casper PAD H10 Pro, 12.6 inç OLED ekran ve 2.5K çözünürlük özelliklerine sahip bulunuyor. Yüzde 90 ekran-gövde oranı sunan cihazda Dolby Atmos destekli ses sistemi yer alıyor. Kalem desteği bulunan tablet, not alma ve çeşitli üretkenlik uygulamalarında kullanılabiliyor.

Oyun odaklı kullanım için dizüstü bilgisayar modeli

Oyun odaklı kullanım için sunulan Excalibur G870 modelinde Intel Core i5 ve i7 işlemci seçeneklerinin yanı sıra NVIDIA RTX 3050, 4050, 5050, 5060 ve 5070 ekran kartı alternatifleri bulunuyor. Cihaz, 165Hz yenileme hızına sahip ekran ve alüminyum kasa tasarımıyla kullanıcılara sunuluyor.

Hem günlük kullanım hem oyun performansı sunan model

Hem günlük kullanım hem de oyun performansını bir arada tercih eden kullanıcılar için geliştirilen Excalibur G915 ise 2.3 kilogram ağırlık ve 20.5 milimetre incelik özelliklerine sahip. Modelde Intel Core 7 işlemci seçenekleri, DDR5 RAM altyapısı ve RTX 50 serisi ekran kartları yer alıyor. Cihazın ekranı 165Hz yenileme hızı ve yüzde 100 sRGB renk kapsamı sunuyor.

Babalar Günü öncesinde teknoloji kategorisindeki ürünler, farklı kullanım alışkanlıklarına yönelik hediye seçenekleri arasında yer alıyor.

Festivalin ilk gününde TEI standını ziyaret eden Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu’nu, TEI’nin faaliyetleri ve motorları hakkında TEI Servis ve Ürün Desteği Genel Müdür Yardımcısı Murat İlker Çelik bilgilendirdi.

Kurum açıklamasında, "Türk Silahlı Kuvvetleri’nin gökyüzündeki çelikten pençesi olan Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın 115’inci kuruluş yılı kutlu olsun" diye belirtildi.