"Genişleyen oyuncu kitlesi beklentileri yeniden şekillendiriyor"

Türkiye’de oyun alışkanlıklarının çok hızlı bir dönüşüm içinde olduğunu belirten Casper Pazarlama ve Operasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Feray Karaman, "Türkiye’de oyun sektörü hızlı bir büyüme içinde. Oyuncu kitlesi genişliyor, daha çeşitli bir yapıya dönüşüyor. 2025 Türkiye Oyun Sektörü Raporu’na göre internet erişiminin yüzde 90’nın üzerine çıkması ve kadın oyuncu oranının yüzde 46’ya ulaşması, bu alanın artık çok daha kapsayıcı bir noktaya geldiğini gösteriyor. Bu büyüme, beklentileri de aynı hızda yukarı taşıyor" dedi.

"Amacımız oyuncuların ritmine en güçlü donanımlarla eşlik etmek"

Bugün oyuncular için bilgisayarların yalnızca bir cihaz olmadığını belirten Feray Karaman, "Oyun deneyimi artık hız, performans ve kesintisizlik üzerine kurulu. Oyuncular bir yandan rekabet ederken bir yandan bağlantıda kalmak, içerik üretmek ve aynı anda birden fazla deneyimi yönetmek istiyor. Bu da donanım tarafında daha güçlü, daha dengeli ve sürdürülebilir bir performans ihtiyacını beraberinde getiriyor. Biz de ürün geliştirme yaklaşımımızı tam olarak bu kesintisiz güç beklentisi üzerine kuruyoruz. Bu doğrultuda Excalibur’da sunduğumuz RTX 50 serisi ekran kartları ve yapay zeka destekli DLSS 4.0 teknolojisiyle, oyuncuların en yüksek FPS ve akıcılık beklentisine doğrudan yanıt veriyoruz. Donanım gücünü, akıllı turbo soğutma sistemlerimizin sağladığı sessizlik ve serinlikle birleştiriyoruz. Böylece yüksek performansı her an kontrol altında tutarak, oyun keyfini kesintisiz bir verimliliğe dönüştürüyoruz. Amacımız, her seviyeden oyuncunun bu yüksek tempodaki ritmine en doğru ve en güçlü donanımlarla eşlik etmek" dedi.

Excalibur G920 ile maksimum performans

Excalibur G920, dayanıklılığı ön planda tutan alüminyum tasarımı ve tamamen metal kasa yapısıyla profesyonel bir kullanım sunuyor. 2,5 kilogram hafifliği ve ince yapısıyla bu yüksek performansı her yere taşıma imkanı sağlayan cihaz, RTX 50 serisi ekran kartları ve yapay zeka destekli DLSS 4.0 teknolojisiyle yüksek grafikli oyunlarda maksimum FPS ve akıcılık sağlıyor. Serinin en gelişmişi olan akıllı turbo soğutma mimarisi; 2 adet 12V akıllı turbo fan ve 4 adet hava çıkış bölümüyle ısının yoğun yük altında dahi kontrol altında kalmasını sağlıyor. Bu yenilikçi sistem, yüksek fan bıçak sayısına rağmen 52 dB altındaki ultra sessiz çalışma yapısıyla gürültü kirliliği oluşturmadan kesintisiz bir verimlilik sunuyor. G920’nin yüzde 100 DCI-P3 renk doğruluğuna sahip ekranı ise 500 NIT parlaklık değeriyle farklı ışık şartlarında dahi kusursuz bir görüntüleme performansı sergileyerek cihazı serinin zirvesine konumlandırıyor.

Excalibur G915 ile akıllı soğutma ve RTX 50 serisi bir arada

Excalibur G915, gücü alüminyum tasarımın zarafeti ve dayanıklılığıyla buluşturuyor. Sadece 20,5 mm inceliği ve tamamen metal, sağlam gövdesiyle profesyonel oyun performansını her yere taşıma imkanı sunan G915; RTX 50 serisi ekran kartları ve Intel’in hibrit mimarili işlemcileriyle en yüksek grafikli yapımlarda bile maksimum FPS ve akıcılık sağlıyor. Özellikle oyuncular için kritik olan 350 NIT yüksek parlaklık değerine sahip 16" ekranı, yüzde 100 sRGB renk doğruluğuyla her ışık şartında doyurucu ve kusursuz bir netlik sunarken; bu görsel kapasite, akıllı turbo soğutma sisteminin sağladığı optimize edilmiş hava akışı ve özel fan bıçak geometrisiyle destekleniyor. Sistem, en yoğun rekabet anlarında bile sessiz, serin ve maksimum verimlilikte kalarak Türkiye’deki oyunculara hem mobil hem de üstün bir performans deneyimi vadediyor.

"Tarzını sisteme tanımlayabilir"
Kullanıcıların kendi haber platformlarına göre uygun şablonda haber yükleyebileceğini belirten Darıcı, "Bunun yanı sıra sistem, hızlı bir şekilde haber, görsel ve video şablonları oluşturabilmekte ve bunları saniyeler içinde kullanıma hazır hâle getirebilmektedir. Kullanıcılar, kendi haber sitelerine veya platformlarına uygun özel şablonlar yükleyebilir ve kendi yazım dilini, ifade tarzını sisteme tanımlayabilir. Bazı haber içeriklerinde belirli bir yazım stili ve anlatım dili öne çıkmaktadır. Bu medya otomasyonu, yazar tanıma, yazar özellikleri ve yazım stili gibi unsurları da sisteme entegre etmenize imkan tanır. Böylece gelen içerikler, sanki ilgili yazarın kaleminden çıkmış gibi yeniden oluşturulabilir. Ancak son kontrol her zaman kullanıcıya bırakılır ve içerik, editör onayıyla yayımlanır. Sistemin bir diğer önemli avantajı ise kullanıcıya anlık bildirimler göndermesidir. Bilgisayar başında olmasanız bile cep telefonunuza gelen bildirim sayesinde içeriği inceleyip onaylayabilir ve yayına alabilirsiniz. Bu sayede hızlı içerik üretimi, hızlı paylaşım ve zaman alan grafik tasarım veya video düzenleme süreçleri büyük ölçüde kolaylaşmaktadır" diye konuştu.

"Sonuçlar verimli ve umut vericidir"
Bu programın grafik ve editörlerin iş yükünü de önemli ölçüde azaltacağını söyleyen Darıcı, "Medya otomasyonumuz üzerinde çalışmaya başladığımızdan bu yana önemli bir ihtiyaca cevap verdiğimizi fark ettik. Farklı kurum ve birimlerden aldığımız olumlu geri dönüşler, doğru bir noktada olduğumuzu göstermektedir. Yazılımımız halen geliştirme aşamasında olsa da elde ettiğimiz sonuçlar oldukça verimli ve umut vericidir. Önümüzdeki süreçte çok daha gelişmiş bir noktaya ulaşacağına inanıyoruz. Editörler açısından bakıldığında, bu sistem sürecin hızlı bir şekilde yönetilmesini sağlarken içerik kontrolünü tamamen editörün elinde tutar. Başlıkların ve metinlerin yeniden düzenlenmesi, içerik akışının planlanması ve paylaşımların doğru zamanda yapılması açısından büyük katkı sunar. Aynı zamanda grafik ve video editörlerinin iş yükünü de önemli ölçüde azaltır" şeklinde konuştu.

20 bin haneye fiber altyapı

Canik’te özel bir internet servis sağlayıcı kurum ile imzaladıkları iş birliği protokolü çerçevesinde ilçedeki 20 bin haneyi fiber altyapıya kavuşturacaklarını dile getiren Başkan İbrahim Sandıkçı, "Canik’imizde fiber altyapı çalışmalarımızı yoğun bir şekilde sürdürüyoruz. Program dâhilinde gerçekleştirdiğimiz çalışmaların ardından 20.000 hanemizi fiber optik ağ ile buluşturacağız. Hemşehrilerimizin hanelerinde kullandığı internet hizmetinden daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde faydalanmasını sağlayacağız" diye konuştu.

Yeni sosyal donatı alanlarını vatandaşların hizmetine sunmaya devam ettiklerini dile getiren Başkan İbrahim Sandıkçı, yeni mahalle konaklarının yapım çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.

CANİKMAN sahada

Türkiye’nin nüfusa kaydedilen ilk insansı robotu CANİKMAN’in çocuklara ve gençlere ilham olduğunu kaydeden Başkan Sandıkçı, Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü’nde CANİKMAN’in yer aldığı atölye çalışmaları gerçekleştirmeye devam ettiklerini ifade ederek, "Türkiye’nin nüfusa kaydedilen ilk insansı robotu olan CANİKMAN ile çocuklarımızı ve gençlerimizi bir araya getirmeye devam ediyoruz. Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsümüzde gerçekleştirdiğimiz atölye çalışmalarında CANİKMAN öğrencilerimize rehberlik ediyor. Bilim ve teknoloji alanında ücretsiz eğitim programlarımızı sürdürüyor, gençlerimizin yenilikçi teknolojiler konusunda farkındalık sahibi bireyler olmalarını sağlıyoruz. Canik’te teknolojiye yön veren nesilleri yetiştirmeye devam ediyoruz" şeklinde konuştu.

Toplantı, gündem maddelerinin görüşülmesi ve komisyonlara havale edilmesinin ardından son buldu.

Teknoloji Haber - Excalibur, oyun dünyasında artan performans beklentilerine dikkat çekerek, kullanıcıların güçlü donanımın yanı sıra uzun süre stabil kalan ve kesintisiz deneyim sunan sistemlere yöneldiğini bildirdi. Marka, farklı oyuncu profillerine ve kullanım senaryolarına göre geliştirdiği modellerle bu ihtiyaca yönelik çözümler sunduğunu duyurdu.
Yapılan açıklamada, rekabetçi FPS oyunlarında yüksek kare hızı ve düşük gecikmenin öne çıktığı, AAA oyunlarda ise yüksek çözünürlükte akıcı performansın önem kazandığı ifade edildi. Mobil kullanıcılar için taşınabilirlik ile performans dengesinin belirleyici olduğu belirtilirken, farklı ihtiyaçlara yönelik modellerle çeşitli kullanım senaryolarına uygun alternatifler sunulduğu aktarıldı.

Rekabetçi FPS oyuncuları için Excalibur G920
Rekabetçi oyunlarda yüksek performans hedefiyle geliştirilen Excalibur G920 modeli, 14. nesil Intel i9-14900HX işlemci ve NVIDIA GeForce RTX 5090, 5080 ve 5070Ti ekran kartı seçenekleriyle üst segment donanım sunuyor. Modelde yer alan 16 inç QHD ekran, 300Hz yenileme hızı, 500 NIT parlaklık ve 3 ms tepki süresi ile hızlı görüntü aktarımı sağlıyor.
G-Sync desteğinin görüntü yırtılmalarını azalttığı belirtilirken çift turbo akıllı termal fan yapısı ve çoklu hava çıkış kanallarıyla desteklenen soğutma sisteminin uzun süreli kullanımda performansın korunmasına katkı sağladığı ifade edildi.

Fiyat/performans dengesi arayanlara Excalibur G870
G870 modelinin Intel Core i5, i7 ve Series 2 işlemci seçenekleri ile RTX 3050, 4050, 5050, 5060 ve 5070 ekran kartı alternatifleri sunduğu kaydedildi. Modelin 165Hz yenileme hızı ve 3 ms tepki süresi ile rekabetçi oyunlarda akıcılığı desteklediği belirtildi.
Anti-glare ekran yapısının farklı ışık koşullarında kullanım imkânı sağladığı, alüminyum tasarım ve yaklaşık 2.5 kilogram ağırlığın ise taşınabilirlik ve dayanıklılığı bir arada sunduğu aktarıldı.

Taşınabilirlik odaklı Excalibur G915
Açıklamada, taşınabilirlik önceliği olan kullanıcılar için geliştirilen G915 modelinin 2.3 kilogram ağırlığı ve 20.5 mm inceliği ile öne çıktığı ifade edildi. Alüminyum alaşımlı kasaya sahip modelin, RTX 5060 ve 5070 ekran kartı seçenekleriyle 1080p çözünürlükte performans sunduğu bildirildi.
MUX Switch desteği sayesinde performans ve enerji verimliliği arasında seçim yapılabildiği belirtilirken, yüksek parlaklık değerine sahip ekranın farklı kullanım senaryolarında avantaj sağladığı kaydedildi.

Oyun dışında da kullanım
Marka; modellerinin içerik üretimi, video düzenleme ve 3D görselleştirme gibi işlem gücü gerektiren alanlarda da kullanılabildiğinin altını çizdi. RTX 50 serisi GPU'ların yapay zekâ destekli işlem teknolojileri ile DDR5 RAM, NVMe depolama ve Wi-Fi 6 ve 7 desteğinin sistem performansını desteklediği açıklandı.

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından yürütülen "Üniversite Konferansları Programı" kapsamında; "Dijitalleşme Çağında Ulusal Güvenlik: Yeni Cepheler, Yeni Riskler ve 5G Ötesi Gerçeği" başlıklı konferans, Ege Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlendi. Etkinliğe; EÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Aydoğan Savran, Prof. Dr. Musa Boyacı, senato üyeleri, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Biyomühendislik Konferans Salonunda gerçekleşen etkinliğe TÜBA Asli Üyesi ve İstanbul Medipol Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin Arslan konuşmacı olarak katıldı. Programda, geleceğin teknolojileri ve güvenlik stratejileri tüm boyutlarıyla ele alındı.

Programın açılışında konuşan Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, dijitalleşme çağında üniversitelerin disiplinlerarası yaklaşımlarla güvenlik, teknoloji ve toplum ilişkisini değerlendiren güçlü merkezler olması gerektiğini vurguladı. Ege Üniversitesi olarak dijital dönüşüm, yapay zekâ ve ileri iletişim teknolojileri alanlarında nitelikli katkılar sunmayı hedeflediğini ifade eden Rektör Prof. Dr. Alcı, "Ege Üniversitesi olarak, bilim dünyasının öncü isimlerini öğrencilerimiz ve akademisyenlerimizle buluşturmaya devam ediyoruz. Bugün burada kıymetli hocamız Prof. Dr. Hüseyin Arslan'ı, günümüzün en stratejik konularından biri olan 5G ve siber güvenlik üzerine dinleyeceğiz. Türkiye Bilimler Akademisi'ne (TÜBA) bu nitelikli programları üniversitemiz çatısı altında düzenledikleri için teşekkürlerimi sunuyorum. Teknolojik dönüşümün ulusal güvenlik bağlamında değerlendirilmesi, geleceğin vizyonunu çizmek adına büyük önem taşıyor. Değerli hocamızın sunumunun tüm katılımcılarımız için son derece verimli geçeceğine inanıyorum" dedi.

Endüstri 4.0 ve siber-fiziksel sistemler çağı

Konferansta "Endüstri 4.0" kavramının tarihsel gelişimine değinen Prof. Dr. Hüseyin Arslan, buharlı makinelerle başlayan sürecin bugün siber-fiziksel sistemlere evrildiğini belirtti. Prof. Dr. Arslan, "Buharlı makinelerin icadıyla başlayan Endüstri 1.0 süreci, her yüzyılda bir evrim geçirerek bugünkü noktaya ulaştı. Elektrik enerjisi, bilgisayarlar ve internetin icadı bu gelişimi tetikleyen ana unsurlar oldu. Bugün içinde bulunduğumuz Endüstri 4.0'ı siber-fiziksel sistemler olarak tanımlıyoruz. Artık hem fiziksel hem de siber bir dünyamız var. Bu iki dünyayı iyi anlayan ve entegre eden yapılar, geleceğin endüstrisini oluşturuyor. Nesnelerin İnterneti (IoT) bu sürecin en önemli bileşenidir ve 5G teknolojisi burada kritik bir rol oynuyor. 5G, sadece haberleşmeyi değil, tarımdan bankacılığa kadar tüm sektörlerin verimliliğini artırıyor" diye konuştu

"Gelecek hayallerimizin ötesinde olacak"

Haberleşme teknolojilerindeki dijitalleşme hızına dikkat çeken Prof. Dr. Arslan, 1990'lı yıllardan bugüne yaşanan değişimi örneklerle anlattı. 2034 yılı hedeflerine vurgu yapan Prof. Dr. Arslan, "1994'ten 2014'e kadar geçen 20 yılda haberleşme sistemleri tamamen dijitalleşti. 1G analogken, bugün 5G ile bambaşka bir noktadayız. Şu an 2026 yılındayız ve önümüzde 2034 hedefi var. 6G ve dijitalleşmenin geleceği noktayı tahmin etmekte zorlanıyorum; çünkü teknoloji bazen hayallerimizin bile katbekat ötesine geçiyor. Fiziksel dünyadan toplanan veriler, yapay zeka ile bilgiye dönüşüyor. Önümüzdeki dönemde 'Dijital İkiz' (Digital Twin) kavramıyla çok daha içli dışlı olacağız. Fiziksel dünyanın bir benzerini siber dünyada kurmak, üretimden sağlığa kadar her alanda devrim niteliğinde avantajlar sağlıyor" dedi.

Veri güvenliği ve ulusal savunma stratejileri

Dijitalleşmenin güvenlik boyutuna ve veri kontrolünün önemine değinen Prof. Dr. Hüseyin Arslan, küresel ölçekteki teknolojik rekabete dikkat çekti. Verinin yeni dünyanın en büyük gücü olduğunu belirten Prof. Dr. Arslan, "Çin, veri toplama mekanizmalarıyla kendisine devasa bir dijital ikiz oluşturdu ve olası savaş senaryolarını bu simülasyonlar üzerinden kurguluyor. Benzer şekilde, bugün kullandığımız akıllı araçların verileri aslında üretici ülkelerin veri merkezlerinde toplanıyor. Örneğin Tesla, aslında ağa bağlı bir araçtır ve tüm verileri Amerika'daki merkezlere akmaktadır. 5G ile birlikte bu teknolojik güç ve veri kontrolü daha da kritik bir hale gelecektir. Veri güvenliği konusundaki endişeler, bu teknolojilerin kullanımında en önemli belirleyici unsur olmaya devam edecektir" dedi.

Sağlık, tarım ve eğitimde yeni nesil çözümler

5G teknolojisinin hayatın her alanına dokunduğunu ifade eden Prof. Dr. Arslan, akıllı şebekelerden uzaktan ameliyatlara kadar geniş bir yelpazede açıklamalarda bulundu. Türkiye'nin sağlık verilerini toplama konusundaki başarısına değinen Prof. Dr. Arslan, "5G'nin en kritik uygulamalarından biri olan uzaktan ameliyatlar, düşük gecikme sayesinde doktorların farklı ülkelerdeki hastaları tedavi etmesine olanak tanıyor. Tarımda ise 'Dijital Çoban' gibi teknolojilerle verimlilik maksimum seviyeye çıkarılıyor. Akıllı su ve elektrik şebekeleriyle enerji kayıpları minimize ediliyor. Eğitimde ise sadece uzaktan eğitim değil, tıp ve diş hekimliği gibi alanlarda siber dünya ile entegre, o tecrübeyi hissettiren modeller ön plana çıkacak. Tüm bu dijital dönüşümün merkezinde yer alan 5G ve ağ teknolojileri; mühendislerin doktorlar, veterinerler ve eğitimcilerle entegre bir şekilde çalışmasını zorunlu kılıyor. Bugünün mesajını verecek olursak veriyi kontrol eden dünyayı kontrol eder" diye konuştu. Etkinlik katılımcıların sorularının cevaplanmasının ardından son buldu. Programın sonunda EÜ Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı Prof. Dr. Hüseyin Arslan'a teşekkür belgesi takdim etti.

Konferansın ardından Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü laboratuvarlarında öğrencilerle bir araya gelen Prof. Dr. Arslan, sürdürülen projeleri inceleyerek, yeni nesil teknolojilere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

BM konferansında sunum yapacak

Açıkgöz, Danışman Öğretmeni Duygu Çiftçi ile 13-14 Nisan 2026 tarihlerinde, Millî Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (YEĞİTEK) koordinasyonunda yürütülen ‘GençTek Akran Öğrenme Modeli ve Genç Bilişim Ekosistemi’ çalışmaları kapsamında 2. GençTek Zirvesi’ne katıldı. Yozgat ilini temsilen kurulan stantta ’Derman: İnsansız Afet Kurtarma Aracı’ projesini sundu ve Türkiye genelinden yalnızca 25 öğrencinin sunum yapmaya hak kazandığı ’Sahne Senin’ etkinliğinde yer aldı. Çiftçi ayrıca 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek, 2026 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda sunum yapmaya hak kazandı. Bu konferansa 196 ülkeden katılım bekleniyor.

"Afetzedelerin derdine ‘Derman’ olmak istedim"

Çalışmalarının evrildiği süreçten söz eden Açıkgöz, "Küçüklükten itibaren kendimce projeler geliştirerek, çizimler yaparak teknolojiye ve yazılıma büyük ilgi duydum. Elektronik alanda da kendimi geliştirmeye çalıştım. Kendi hayal dünyamda çizimler oluşturdum. ’Derman’ isimli projemi toplam iki ayda tamamladım. Bu proje afetzedelerin bulunduğu zor durumları gördüm ve bu şekilde proje hazırladım. Depremzedelerin derdine derman olmak istedim. Biliyorsunuz deprem anında şebekeye erişim olmuyor. Depremzedelerle araç, kendi ağını oluşturarak tek tıkla iletişim kurmayı sağlıyor. Aracı kullanan operatör ile depremzede, şebeke erişimi olmadan iletişim sağlayabiliyor. Antalya Konferansı’na davet edildik. Avrupa Birliği’nin bulunduğu etkinlikte projemizi sunacağız ve Yozgat’ı temsil edeceğiz" dedi.

"Derman aracı kendi Wi-Fi ağını oluşturuyor"

Tasarladığı projesinin detaylarına değinen Açıkgöz, "Derman aracı kendi Wi-Fi ağını oluşturduğu için depremzede ile internet ve şebeke olmadan iletişim sağlayabiliyorum. Şu an oluşturduğumuz senaryoya göre enkaz altında kalmış depremzede arkadaşımız bize mesajını gönderdi. Arkadaşımızın yanına aracımız ulaştı. Genel sağlık durumu bilgilerini, depremzedenin görüntülerini ve yakınlarına ulaşmamızı sağladı. Depremzedenin bulunduğu ortamın nem ve sıcaklık bilgilerini, etraftaki mesafe verilerini, ultrasonik sensörlerimizle ortam gaz seviyesini görebiliyoruz, görüntüsünü izleyebiliyoruz. Sesli ve yazılı olarak iletişim sağlayabiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Efendi Açıkgöz’ün danışman öğretmeni olan Duygu Çiftçi, "Genç-Tek projelerinin danışmanlığını yürütüyorum. Genç-Tek projeleri kapsamında yetenekli öğrencilere ihtiyacımız vardı. Okulda küçük çaplı bir araştırma yaptım. Yetenekli öğrencilerin araştırmaları sonucunda Efendi Açıkgöz’ün çalışmalarını inceledim. Kayda değer çalışmaları vardı, beni çok etkiledi. İl koordinatörümüze çalışmalarını gönderdim. Genç-Tek projeleri kapsamında çalışmalarının değerlendirilebileceğini söyledi ve süreç böyle başladı diyebilirim" dedi.

Okul Müdürü Efendi Durmaz, "Öğrencimizin böyle bir projede başarılı olması okul olarak bizi çok mutlu etti, gururlandırdı. Bu projede desteklerinden dolayı Duygu Hanım’a çok teşekkür ediyoruz. Öğrencilerimiz özellikle bu alanda yeteneklerini gösterebilirse, hayallerini gerçekleştirebilirse ülkemizin geleceği için kalkınması için de çok güzel olacağını düşünüyoruz" diyerek öğrencileriyle gurur duyduğunu söyledi.

"Oğluma ’Bu zımbırtıları kaldır’ derdim"

Efendi Açıkgöz’ün annesi Sebahat Açıkgöz, "Küçük yaşlardan itibaren ilkokul dönemlerinde dahi oğlum elektronik eşya, küçük ev aletleri, kendi oyuncakları, oyuncaklarının içi hatta kızardım, ‘Oyuncaklarını yine mi söktün? Yine mi dağıttın? Yine mi kırdın?’ diye. Bu tarz hep bir ilgisi vardı. Bu noktalara gelebileceği kendi içindeki hayallerinin bu derece büyük olduğunu ben düşünmemiştim. Hiçbir eğitim almadan kendi adına kendi çalışmasıyla bu noktaya gelmesinden ötürü oğlumu kutluyorum. Biz hiçbir yönlendirme yapmadık, tamamen kendi ilgisi. Döküyorsun, dağıtıyorsun, kırıyorsun, oğlum bu oyuncağını da mı açtın, bunu da mı kırdın, bu zımbırtıları kaldır diye böyle şeylerimiz de oluyordu. Küçüklükten itibaren kendi ilgisi, kendi yeteneği. Hayallerimde çocuklarımın en güzel yerlere gelmesi var. Oğlum, Selçuk Bayraktar’ın hayatını çok merak eder, araştırır. Onun hayatını izleyerek onun geçtiği yollardan geçip ‘Anne ben de bir Selçuk Bayraktar’ın annesini sahneye çıkardığı gibi bir gün ben de seni sahneye çıkaracağım’ diye sık sık söz eder. Efendi’nin kardeşiyle paylaştığı küçük bir çalışma odası var. Çalışma masası küçücük ama hayalleri büyük. Odasında camı dahi yok, dışarıya açılan bir penceresi yok ama onun hayalleri inanıyorum ki dünyaya açılacak" şeklinde konuştu.

Yerli ve yabancı çok sayıda firmanın katılım sağlayacağı organizasyonda, sektörün geleceğine yön verecek teknolojilerin tanıtılması bekleniyor. SAHA 2026’nın, sektör temsilcilerini bir araya getirerek önemli bir buluşma noktası olması hedefleniyor.

Türkiye’nin 12 farklı ilinden projede katılımcı olarak yer alan gençlerin Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü’nde buluştuğu programda CANİKMAN, kampüste yaş düzeyine göre sürdürülen eğitim çalışmaları hakkında gençlerin sorularını yanıtladı.

Yenilikçi teknolojiler ve siber güvenlik konularında gençlerde farkındalık oluşturmak ve teknoloji okuryazarı bireyleri topluma kazandırmaya yönelik projelere devam ettiklerini kaydeden Canik Belediye Başkanı İbrahim Sandıkçı, "Teknolojiye yön veren, hayal eden, tasarlayan ve üreten bir gençlik için hız kesmeden çalışmaya devam ediyoruz" dedi.

"Canik’imizde bilim ve teknoloji seferberliğimizi sürdürüyoruz"

Akıncı TİHA’nın ve CANİKMAN’in gençlere ilham olduğuna değinen Başkan İbrahim Sandıkçı, "Canik’imizde bilim ve teknoloji seferberliğimizi sürdürüyoruz. Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve paydaş kurumlarımızla iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz Employment 5.0 İstihdam ve Dijital Girişimcilik projemizle gençlerimizi, 4 gün boyunca yapay zekâ araçları ve dijital girişimcilik üzerine uygulamalı eğitimlerle, alanında uzman isimlerle bir araya getirdik. Nüfusa kaydedilen ilk insansı robotumuz CANİKMAN ile atölye etkinlikleri gerçekleştiren, ondan bilim ve teknoloji alanında sürdürdüğümüz uygulamalı ve ücretsiz eğitim çalışmalarımızı dinleyen gençlerimize, Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsümüz hakkında bilgiler verdik. Canik’te dijital yetkinlikleriyle farkındalık oluşturan, bilim ve teknoloji alanında değer üreten nesiller yetiştirmeye devam ediyoruz" diye konuştu.

İnsansı robot CANİKMAN’in anlatımları eşliğinde Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü’ndeki atölyelerde ve keşif alanlarında incelemelerde bulunan gençler, kampüs bahçesinde bulunan Akıncı TİHA ve insansı robot CANİKMAN ile hatıra fotoğrafı çektirdi.

Probiyotiklerden elde edilen biyomalzemeler yara iyileşmesine katkı sunacak

BARÜ Fen Fakültesi Biyoteknoloji Bölümünden Doç. Dr. Hasan Ufuk Çelebioğlu’nun yürütücülüğünü yaptığı projede, probiyotik bakterilerden elde edilen maddelerin yara iyileştirme süreçlerindeki potansiyeli araştırılacak. "Fenolik birleşenler ile Lacticaseibacillus rhamnosus GG Probiyotik Bakterisinin Sinbiyotik Kombinasyonundan Üretilen Ekzopolisakkaritlerin Yara İyileştirme Uygulamalarındaki Biyomalzeme Potansiyeli" başlıklı projeyle, yeni nesil doğal biyomalzemelerin geliştirilmesi hedefleniyor.

Geliştirilecek doğal biyomalzemelerin antioksidan ve antibakteriyel özellikleri incelenerek sağlık alanında yenilikçi uygulamalara katkı sunulacak. Çalışmada, BARÜ Fen Fakültesinden Doç. Dr. Yavuz Erden ile Arş. Gör. Sena Davran Bulut araştırmacı olarak yer alırken bir yüksek lisans öğrencisi de bursiyer olarak görev alacak.

Alzheimer hastalığına yönelik yeni ilaçlar geliştirilecek

BARÜ Fen Fakültesi Biyoteknoloji Bölümünden Doç. Dr. Parham Taslimi’nin yürütücülüğündeki "Alzheimer Hastalığı İçin Çoklu Hedefe Yönelik Benzimidazol-2-Selenon Türevlerinin Tasarımı, Enzimatik ve Hücresel Düzeyde Biyolojik Değerlendirilmesi" başlıklı projeyle yeni nesil ilaç adaylarının geliştirilmesi amaçlanıyor. Farklı enzimleri aynı anda etkileyebilen maddelerin tasarlanacağı çalışmada aday moleküller, biyolojik testler ve ileri analiz yöntemleriyle değerlendirilecek.

Proje; ileri düzey ilaç tasarımı, biyokimya, farmakoloji ve hesaplamalı kimya alanlarını bir araya getiren güçlü bir disiplinler arası araştırma niteliği taşıyor. Biruni Üniversitesinden Doç. Dr. Huri Demirci’nin danışman olarak yer aldığı projede İnönü Üniversitesinden Prof. Dr. Aydın Aktaş, BARÜ’den Dr. Öğretim Üyesi Nastaran Sadeghian, Kafkas Üniversitesinden Doç. Dr. Füreya Elif Öztürkkan ve Biruni Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Hilal Şentürk araştırmacı olarak çalışacak.

Diyabet tedavisi için yenilikçi yaklaşımlar araştırılacak

BARÜ Fen Fakültesi Biyoteknoloji Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Nastaran Sadeghian’ın yürütücülüğünü yaptığı projeyle diyabet gibi yaygın ve kronik bir hastalığa yönelik çoklu hedefli ilaçların geliştirilmesi planlanıyor. "Nitrobenzil Sübstitüentli Benzimidazolyum Tuzlarının Diyabet İçin Çoklu Hedefli İlaç Potansiyelinin Araştırılması" başlıklı projeyle yenilikçi tedavi stratejilerinin geliştirilmesi ve toplum sağlığının iyileştirilmesi hedefleniyor. Özgün birleşenlerin sentezleneceği çalışmadan elde edilen sonuçların, yeni nesil tedavi yöntemlerine katkı sunması hedefleniyor. Çalışmada, Biruni Üniversitesinden Doç. Dr. Huri Demirci danışman olarak İnönü Üniversitesinden Prof. Dr. Aydın Aktaş, BARÜ’den Doç. Dr. Parham Taslimi, Kafkas Üniversitesinden Doç. Dr. Füreya Elif Öztürkkan ve Biruni Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Hilal Şentürk araştırmacı olarak yer alıyor.

Kuraklık stresine karşı bitkisel dayanıklılık artırılacak

Bartın Orman Fakültesinden Arş. Gör. Eren Baş’ın yürütücüsü olduğu "Arbusküler Mikorizal Fungus (AMF) ve Strigolakton Uygulamalarının Kuraklık Stresine Karşı Etkileri" adlı projede, kuraklık stresine karşı bitki dayanıklılığını artırmaya yönelik biyolojik yöntemler incelenecek. İklim değişikliğinin kuraklık üzerindeki etkilerine karşı çözüm üretmeyi amaçlayan proje, sürdürülebilir orman ve mera yönetimi ile biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik önemli veriler ortaya koyacak. Ayrıca kuraklıkla mücadele, sürdürülebilir bitkisel üretim, toprak sağlığının korunması, orman ve mera ekosistemlerinin dayanıklılığının artırılması ve iklim değişikliğine uyum gibi alanlara da destek sunacak.

Projede, Bartın Orman Fakültesinden Prof. Dr. Şahin Palta danışman, Prof. Dr. Halil Barış Özel araştırmacı olarak yer alırken Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinden Prof. Dr. Semra Demir ve Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Boyno da araştırmacı olarak görev alacak.

BARÜ’nün bilimsel üretkenliğinin ve araştırma kapasitesinin her geçen gün daha da güçlendiğini vurgulayan Rektör Prof. Dr. Ahmet Akkaya, "Üniversitemizde yürütülen nitelikli bilimsel çalışmalarının destek görmesinde memnuniyet duyuyoruz. Toplumsal katkı odaklı yenilikçi çalışmalarıyla bilim dünyasına katkı sunan akademisyenlerimiz Doç. Dr. Hasan Ufuk Çelebioğlu, Doç. Dr. Parham Taslimi, Dr. Öğr. Üyesi Nastaran Sadeghian ile Arş. Gör. Eren Baş’ı tebrik ediyor, çalışmalarında başarılar diliyorum." ifadelerini kullandı.

30 Nisan-3 Mayıs 2026 tarihleri arasında Samsun’da düzenlenen proje çerçevesinde gençlerin dijital yetkinliklerini artırmaya yönelik eğitimler sürerken, CANİKMAN’ın katılımı etkinliğe damga vurdu. Daha önce Canik Belediyesi bünyesinde göreve başlayan insansı robot, bu kez gençlerle doğrudan iletişim kurarak deneyimlerini paylaştı.

Öğrencileri sorularını tek tek yanıtladı

Söyleşi sırasında öğrencilere dijital CV hazırlama, girişimcilik ve geleceğin iş dünyasına uyum konularında bilgiler aktaran CANİKMAN, katılımcıların yoğun ilgisiyle karşılaştı. Öğrenciler tarafından yöneltilen soruları yanıtlayan robot, özellikle yapay zeka destekli kariyer planlaması üzerine verdiği örneklerle dikkat çekti. Proje kapsamında yer alan 18-30 yaş arası 30 genç, Karadeniz Bölgesi’ndeki 12 farklı ilden Samsun’a gelerek dijital dönüşüm, freelance ekonomi ve işveren beklentileri gibi başlıklarda eğitimlere katılıyor. CANİKMAN’ın söyleşisi ise programın en ilgi çeken etkinliklerinden biri oldu. Proje yetkilileri, teknolojinin gençlerle buluşturulmasının önemine dikkat çekerek, bu tür yenilikçi uygulamaların gençlerin dijital geleceğe hazırlanmasında önemli rol oynadığını ifade etti.

Öğrencilerden yoğun ilgil

Öğrenciler CANİKMAN merakla dinlediklerini, ilk defa robot gördüklerini ve eğitimin eğlenceli geçtiğini söylediler. Programda ayrıca Canik Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü Teknoloji Atölyesi Eğitmeni Zehra Kaya robotu öğrencilere anlattı. Koordinatörlüğünü Yönetim ve Bilişim Sistemleri Derneği’nin yürüttüğü projede, Canik Belediyesi’nin yanı sıra Yeşilmarmara Gençlik ve Spor Kulübü Derneği ile Avrupa Gençlik Eğitim ve Spor Derneği de ortak kuruluşlar arasında yer alıyor.

Program sonunda gençlerin dijital iş piyasasına daha donanımlı şekilde hazırlanması ve gençlik istihdam politikalarına katkı sunmaları hedefleniyor. CANİKMAN’ın etkinlikteki performansı ise teknolojinin eğitim alanındaki rolüne dair somut bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Yapay zeka ve çift kamera ile tam isabet

Kocaeli Robotik Kodlama Atölyeleri (KODELİG) robot yarışması için hazırladıkları "Hedefi bul" sistemini anlatan öğrencilerden Olcay Sarıoğlu, çalışmaya yaklaşık iki ay önce başladıklarını söyledi. Tasarım ve yazılım süreçlerini başarıyla tamamladıklarını aktaran Sarıoğlu, "İlk bir ay tasarım sürecine odaklandık, kalan sürede ise yazılım geliştirme üzerine çalıştık. Şu anda projemiz tamamlanmış durumda. Bu proje, Türkiye’de benzerleri bulunan otomasyon sistemleri üzerine kurulu bir çalışmadır. Genel olarak hem hedefleri tespit edebilen hem de bu hedeflere otomatik olarak yönelip işlem yapabilen bir sistem olarak tasarlandı. Projeyi geliştirmeyi düşünüyoruz. İlerleyen süreçte daha gelişmiş atış mekanizmaları ve daha ileri görüntü işleme teknolojileri kullanmayı hedefliyoruz. Sistemimizde iki kamera bulunuyor: Alt kamera, ortamda hedeflerin yerini tespit etmek için kullanılıyor. Üst kamera ise namlu üzerine yerleştirilmiş olup, tespit edilen hedeflere daha hassas şekilde nişan almak için görev yapıyor. Alt kamera hedefin varlığını belirlerken, üst kamera doğrudan nişan alma işlemini gerçekleştiriyor" dedi.

"Atölye çalışmalarına büyük önem veriyoruz"

Projeye rehberlik eden Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Kadir Sunman da teorik eğitimden çok uygulamaya ağırlık verdiklerini belirterek, atölye çalışmalarının öğrencilere büyük katkı sağladığını anlattı. Sunman, "Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri doğrudan hayata geçirebilmeleri bizim için çok önemli. Bu nedenle eğitim sürecinde atölye çalışmalarına büyük önem veriyoruz. Çünkü bu işin temeli atölyede atılıyor. Öğrenciler atölyeye girerek uygulama yapıyor, kendi projelerini geliştiriyor ve bu sayede becerilerini artırıyor. Biz de onların bu süreçte gelişim göstermeleri için elimizden gelen desteği sağlıyoruz. Başlangıçta öğrencilerimizi daha basit projelerle eğitiyoruz. Temel becerileri kazandıktan sonra ise onları daha büyük ve kapsamlı projelere yönlendiriyoruz. Ardından öğrencilerimizi ülkemizde düzenlenen yarışmalara hazırlıyoruz" diye konuştu.

"Doğrudan görüntü işleme üzerine kurulu"

Geliştirilen sistemin yarışmaların yanı sıra savunma sanayisinde de kullanılabilecek nitelikte olduğuna işaret eden Sunman, şunları kaydetti:

"Bu sistem; havada, karada ya da denizde bulunan hedefleri görüntü üzerinden takip edebilir. Hedefin ne olduğunu analiz ederek ona yönelir ve gerekli durumlarda ateşleme yapabilir. Sisteme hedefin görüntüsünü tanımlayabiliyorsunuz. Bu bir insan olabilir, bir hayvan olabilir, bir araç olabilir, tank olabilir ya da bir uçak olabilir. Kamera sistemi bu görüntüyü işleyerek hedefin konumunu tespit eder ve buna göre hareket eder. Günümüzde savunma sanayisinde benzer sistemler zaten kullanılmaktadır. Ancak bu sistemler daha çok ısı güdümlü ya da sensör tabanlı olarak çalışmaktadır. Bizim geliştirdiğimiz sistem ise doğrudan görüntü işleme üzerine kuruludur. Yani yalnızca kamera kullanarak hedef tespiti yapmaktadır. Bu yönüyle farklı bir yaklaşım sunmaktadır. Elbette bu proje geliştirilebilir. Daha gelişmiş kamera sistemleri kullanılarak çok daha uzak mesafelerdeki hedefler tespit edilebilir. Kapsamı genişletilerek daha güçlü bir sistem haline getirilebilir."

Otonom ok atan robot

"Tozkoparan" adlı otonom ok fırlatan robotu tasarlayan 10. sınıf öğrencisi Ahmet Berat Kılıç ise projenin dış müdahale olmadan tamamen otonom çalıştığını belirtti. Kılıç, "Tozkoparan robotlar çizgiyi takip ederek belirli bölgeleri algılıyor ve ardından ok fırlatma işlemini gerçekleştiriyor. Bu sürecin tamamı otonom şekilde, yani herhangi bir dış müdahale olmadan gerçekleşiyor. Biz de bu doğrultuda kendi robotumuzu geliştirdik. Atölyede gördüğümüz dersler sayesinde bu projeyi hayata geçirdik. Yazılım kısmında temel bilgileri kullanarak sistemi kurduk, tasarım kısmında ise robotun mekanik yapısını oluşturduk. Bu proje daha çok yarışma odaklı bir çalışmadır. Günlük hayatta doğrudan kullanılan bir sistem değildir. Ancak bizim için oldukça önemli bir deneyim oldu. Çünkü bu proje sayesinde hem yazılım hem de tasarım alanında kendimizi geliştirme fırsatı bulduk" şeklinde konuştu.

"Tek rakibimiz Mete Gazoz"

Projesinin her aşamasında öğretmenlerinden gördüğü desteğin kendisi için kıymetli olduğuna dikkati çeken Kılıç, "Onların yönlendirmeleriyle projeyi daha iyi bir noktaya getirdik. Yarışmada da elimizden gelenin en iyisini yapmayı hedefliyoruz. Tek rakibimiz Mete Gazoz" ifadesini kullandı.

Kocaeli GençTek Koordinatörü İsmet Kılıç ise bu projelerin, Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğüne (YEĞİTEK) bağlı GençTek koordinatörlüğünün okullara verdiği desteğin bir yansıması olduğunu, öğrencileri geleceğe hazırlamak için çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

"Güvenle kullanılabilir"

Projeye ilişkin bilgiler veren İEÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü öğrencisi Sude Rüdar, "Yaptığımız saha ziyaretleri ve ihtiyaç analizleri sonucunda yaşlı bireylerin günlük hareketleri yeteri kadar yapamadığını tespit ettik. Çalışmaya başlarken temel amacımız, yaşlı bireylerin ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişilerin güvenli, erişilebilir ve sürdürülebilir bir şekilde fiziksel egzersiz yapabilmelerini desteklemekti. Bu doğrultuda yaşlıların güvenli ve bağımsız bir şekilde kullanabileceği mekanizmayı tasarladık. Sistemimiz, elektrik gerektirmeyen şarjlı ekran yapısı, çok kademeli yükseklik ayarı ve sabitlenen taban tasarımı ile hem yatalak hem de yatalak olmayan bireylerin güvenle kullanabileceği bir yapı sunuyor. İlerleyen zamanlarda projeyi yapay zeka ile birleştirerek daha da geliştirmeyi, fonksiyonel hale getirmeyi planlıyoruz" diye konuştu.

"Düşük maliyetli ve erişilebilir"

Makineyi kendileri üzerinde deneyerek mekanik güvenliği ile ergonomik uygunluğu doğruladıklarını dile getiren Rüdar, "Düşük maliyetli ve erişilebilir bu sistemin yaşlılarımızın bağımsız yaşam becerilerini desteklemesi, en büyük motivasyon kaynağımız oldu. Biz, bu makine sayesinde fiziksel hareketleri oyunlaştırarak eğlenceli bir hale getirdik. Sisteme kişinin hareketleri yaptıkça puanlar kazanacağı, aşama kaydedeceği bazı oyunlar da ekledik. Makinede el koordinasyonunu sağlayan iki kol mekanizması var. Makinenin alt kısmında da komut verdikçe dönebilen diskler, hareketi sağlayabilen çarklar mevcut. Kullanıcı, makinenin karşısına geçerek bu sayede el, kol ve omuzların gelişimine yönelik fiziksel aktiviteleri kolaylıkla yapmış oluyor. Üniversite Öğrenci Toplulukları İş Birliği ve Destek Programı’nın (ÜNİDES) desteğiyle hayata geçirdiğimiz bu proje, yaşlı bireylerin ya da hareket kabiliyeti kısıtlı olan kişilerin motivasyonunu, enerjisini güçlendirecektir" ifadelerini kullandı.

Topuzoğlu, reklamlarda kullanılan görseller konusunda daha dikkatli olunması gerektiğini söyleyerek, "O yüzden bizim yapay zeka ile geliştirilmiş ya da reklamlarda kullanılan görseller, yazılar, videoları biraz daha dikkatli olmamız, hukuki anlamda da resmi kurumların bu konularda daha hızlı aksiyon alabilmeleri büyük önem taşımakta. Yani bir yargı sürecine dahi gerek kalmadan böyle bir şey varsa bir şikayet varsa bu çok hızlı bir şekilde anlaşılarak o reklamın durdurulması, yayınlanmasının engellenmesi ya da o firmanın bir daha bu konularda çalışma yapmasının önüne teknik olarak da geçmek mümkün. Aslında yine sözü açılmışken de söylemek istiyorum reklamların herhangi bir kontrolün olmaması şu anda en büyük sıkıntımız. Yani bir dijital mecradaki reklamları yöneten kontrol eden bir mekanizma oluşturularak aslında bu süreçte daha da kısaltılmış olacaktır" ifadelerini kullandı.

Malatya’dan yarışmaya katılan diğer öğrenciler de önemli dereceler elde etti. Battalgazi BİLSEM öğrencileri Kerem Hamza Koyunoğlu, Yiğit Alp Arslan ve Emir Taha Kayan, danışman öğretmen Akif Çelen rehberliğinde coğrafya alanında Türkiye üçüncülüğü kazandı. Malatya BİLSEM öğrencisi Ecrin Zeynep Evgiloğlu ise lise biyoloji alanında üçüncülük elde etti.

Öte yandan Battalgazi BİLSEM’den Orhan Yücel danışmanlığında Nisa Ormancı (Ortaokul Türkçe) ile Erman Ilıcak Fen Lisesi’nden Begüm Şişman danışmanlığında Mehmet Kale (Sosyoloji) teşvik ödülüne layık görüldü.

Çalıştay, İHÜ Sanat Kültür ve Spor Daire Başkanlığı koordinasyonunda; Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (REDAM), Yeşilay ve TÜRGEV iş birliğiyle gerçekleştirildi. Program kapsamında geliştirilen öneriler, raporlanarak ilgili kurumlarla paylaşılacak.

Bağımlılık toplumsal boyutuyla ele alındı

Yeşilay’ın 2026 yılını "Bağımsızlık Yılı" ilan etmesi, çalıştayın ana çerçevesini oluşturdu. Bu kapsamda bağımlılıkla mücadele bireysel bir sorun olmanın ötesinde toplumsal bir başlık olarak ele alındı. Çalıştayda, önleyici yaklaşımlar ve farkındalık çalışmaları öne çıkarken, öğrenciler bağımlılıklara karşı geliştirilebilecek yöntemler üzerine görüşlerini paylaştı.

Gençlerin gündeminde üç kritik başlık

Öğrenciler üç oturumda kendi deneyimlerinden yola çıkarak sorunların nedenlerini tartıştı ve politika önerileri geliştirdi. Teknoloji ve sosyal medya kullanımı, hareketsiz yaşam alışkanlıkları ile kampüslerde aidiyet duygusu öğrencilerin bakış açısından ele alındı.

Bağımlılık başlığında; teknoloji, sosyal medya, dijital oyunlar ve kumarın üniversite öğrencileri üzerindeki etkileri gündeme geldi. Bu alışkanlıklara yönelimde yalnızlık, stres ve akademik baskının etkili olduğu vurgulandı. Kampüs içi sosyal alanların artırılması ve farkındalık çalışmalarının yaygınlaştırılması önerileri öne çıktı.

Hareketsiz yaşam başlığında ise düzenli fiziksel aktivitenin önündeki engeller tartışmaya açıldı. Ders yoğunluğu, artan ekran süresi ve kampüslerde spor imkanlarının sınırlılığı başlıca nedenler arasında gösterildi. Aktif yaşamı destekleyen kampüs düzenlemeleri ve spor imkanlarının artırılması öğrencilerin öne çıkan önerileri arasında yer aldı.

Aidiyet başlığında ise öğrencilerin kendilerini bir topluluğun parçası olarak hissetme düzeyi ele alındı. Büyük şehirlerde artan yalnızlık ve sosyal kopukluk sorunlarına dikkat çekilirken, iletişimi güçlendirecek ve sosyal etkileşimi artıracak programların önemi vurgulandı.

100 öğrenci ortak akılla öneri geliştirdi

Farklı üniversitelerden ve disiplinlerden, çeşitli sivil toplum kuruluşlarında gönüllü olarak yer alan 100 öğrenci "beyin fırtınası" yöntemiyle çalıştı. Oturumlarda ortaya çıkan fikirler politika önerilerine dönüştürüldü. Sürece, farklı alanlardan akademisyenlerin yer aldığı Akademik Danışma Kurulu da katıldı.

Tüm çalışmalar dijital ortamda yürütüldü; katılımcılar kendi bilgisayarlarıyla sürece dahil oldu. Çalıştayda üretilen öneriler rapor haline getirilerek ilgili kurumlarla paylaşılacak. Katılımcılara program sonunda katılım belgesi verildi.

Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Araştırma Görevlisi Dr. Seda Kol, mevcut patlayıcı tespit sistemlerinin büyük, hantal ve maliyetli olduğunu, artan güvenlik tehditleri nedeniyle taşınması kolay ve pratik bir malzeme geliştirmeyi hedeflediklerini söyledi.

"Hem taşınması kolay hem de maliyeti uygun"

Çalışmanın güvenlik alanındaki ihtiyaçtan doğduğunu belirten Dr. Seda Kol, "Günümüzde ülkeler, artan güvenlik tehditleri nedeniyle savunma alanına ciddi yatırımlar yapıyor. Özellikle patlayıcıların hızlı ve yerinde ölçüm alabilmesi oldukça kritik bir durum. Bu ihtiyaç sebebiyle mevcut sistemlerde bazı engellerle karşılaşıyoruz. Özellikle yüksek maliyetli ve taşınması oldukça zor cihazlar. Biz de bu ihtiyaçları göz önünde bulundurarak hem taşınması kolay hem de maliyeti uygun, aynı zamanda herkesin uygulayabileceği pratik ama güvenilir bir sensör malzemesi geliştirmeyi hedefledik" dedi.

"Hedef molekülü kolaylıkla algılayabiliyor"

Sensörün çalışma prensibini anlatan Kol, şöyle konuştu: "Sensör malzemesini aslında ’çok akıllı yüzeyler’ olarak tanımlayabiliriz. Biz bu yüzeyleri özel peptidlerle modifiye ediyoruz. Bu peptidler sayesinde algılamak istediğimiz hedef molekülü kolaylıkla algılayabiliyoruz. Bu şekilde üretmiş olduğumuz malzeme hem hassas hem de seçici olarak ortaya çıkıyor. Bu hassasiyet ve seçiciliği de biz aslında sensörün elektriksel bir değişimle ortaya koyuyoruz. Bu elektriksel değişim artık ortamda TNT’nin ya da hedef molekülün algılanmasını kolaylaştırıyor. TNT’yi algılamak için ilk başta grafenin yüzeyine özel bir laboratuvarda sentezlenmiş peptidleri modifiye ederek algılamayı başardık. Bu peptidler direkt TNT’yi algılıyor, farklı bir molekülü algılamıyor. Bu da sensör malzememizin hem ne kadar seçici hem de ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Çünkü mevcut sistemlerde hassaslık önemli ama seçicilik çok daha sıkıntılı. Farklı malzemeleri de algıladığı için bunlar cihazın alarm verirken çok farklı tepkilere maruz kalmasına neden oluyor."

"Umut vadeden bir proje olarak ortaya çıktı"

Çalışmanın laboratuvar aşamasında umut veren neticeler ortaya koyduğunu ve projenin prototipinin üretilmesi gerektiğini söyleyen Kol, "Yaptığımız çalışmayla aslında oldukça hassas bir malzeme üretmiş olduk. Aynı zamanda hızlı da. Sahada uygulama için pratikte farklı bölümlerle de iş birliği yapmamız gerekiyor çünkü biz şu an sadece malzeme odaklı bir ürün geliştirmiş olduk. Ama ürünün sonraki yıllarda bir cihaz haline getirilme ihtimali de oldukça yüksek. Biz laboratuvarda çok iyi ölçümler aldık. Umut vadeden bir proje olarak ortaya çıktı. Sahaya geçirilmesi kolay çünkü taşınabilir bir malzeme. O yüzden entegre edilmesi, çok küçük cihazlara entegre edilmesi oldukça kolay. Hem de seçiciliği yüksek bir malzeme. Ama iş birliği yapılıp bir prototipin üretilmesi gerekiyor" diye konuştu.

Prototip için destek bekleniyor

Havalimanlarındaki X-ray gibi büyük cihazların yerine anlık sahada ölçüm yapabilecek küçük cihazlara entegre edilebilir bir malzeme ürettiklerini vurgulayan Kol, "Sensörümüz şu an sadece TNT algılıyor. Seçiciliği sağladığımız şey özel peptidler. Bu peptidler sadece hedef molekülü hedef alıyor. Bizim hedef molekülümüz TNT’ydi, o yüzden sadece TNT’yi hedef alıyor, farklı herhangi bir moleküle herhangi bir tepki vermiyor. Ama bu çalışma farklı çalışmalara da entegre edilebilir. Mesela glikoz algılamak isterseniz ona göre farklı şekilde yüzey modifiye edilebilir. Sensör konusu oldukça kapsamlı ve zor bir konu. Tabii ki üzerine çalışma yapmayı çok isterim ama bunun için düşük maliyetli üretim elde etmek gerekiyor. Onun için de bir destek almamız gerekiyor. Destek olursa çok güzel yerlere gelebilecek bir proje olduğuna inanıyorum" dedi.

SYS Grup’un SAHA 2026’daki en büyük sürprizi, yüksek mühendislik ürünü olan CANiK M3 FALCON olacak. Özellikle hava platformlarının sert operasyonel ihtiyaçları gözetilerek geliştirilen yeni nesil 12.7x99 mm ağır makineli tüfek, fuarda ilk kez sergilenecek. Open-bolt (açık mekanizma) yapısıyla aşırı ısınmanın önüne geçen sistem; yüksek atış hızı, sarsılmaz güvenilirliği ve modern muharebe sahasının değişken şartlarına uyum sağlayan esnek yapısıyla dikkati çekiyor.

Dron tehditlerine karşı "maliyet etkin" çözüm

Geçtiğimiz ay lansmanı yapılan ve büyük yankı uyandıran UNIROBOTICS imzalı "Dağınık Mobil Katmanlı Hava Savunma Mimarisi", SAHA 2026’da da odak noktalarından biri olmaya devam edecek. Modern dron (C-UAS) tehditlerine karşı geliştirilen bu akıllı mimari; TRAKON RCWS (Uzaktan Komutalı Silah Sistemleri), CANiK ağır makineli tüfek ailesi ve VENOM LR orta kalibre top sistemi bileşenlerini tek bir entegre ağda buluşturuyor. Farklı menzil katmanlarında tam hakimiyet kuran bu konsept, özellikle düşük maliyetli ve sürdürülebilir olmasıyla uluslararası delegasyonların ilgisiyle karşılaşıyor.

"Sadece ürün değil, stratejik ortaklık sunuyoruz"

SYS Grup CEO’su Cahit Utku Aral, grup olarak 2026 yılında güçlü bir başlangıç yaptıklarını ABD ve Avrupa başta olmak üzere önemli pazarlarda yeni ürünlerinin lansmanlarını gerçekleştirdiklerini söyledi. SAHA 2026’da bu kez Türkiye’de bu ürünlerini vitrine çıkaracaklarını belirten Aral, şu değerlendirmelerde bulundu:

"SAHA 2026, yalnızca bir sergi alanı değil; somut projelerin filizlendiği, B2B, B2G ve G2G görüşmelerle küresel iş hacminin doğrudan büyüdüğü stratejik bir ekosistemdir. Fuarın bu niteliğini çok önemsiyoruz. Bunun yanında SYS Grup olarak savunma sanayindeki ’oyun değiştirici’ rolümüzü, bu yıl ilk kez sergileyeceğimiz CANiK M3 FALCON ve ihracat potansiyeli yüksek yeni nesil mobil katmanlı savunma mimarimiz ile perçinliyoruz. Hedefimiz, bu ve diğer ürünlerimizle, bugüne kadar olduğu gibi Türkiye’nin mühendislik gücünü dost ve müttefik ülkelerin envanterine ’hızlı teslimat ve sorunsuz entegrasyon’ avantajıyla taşımak, küresel pazardaki payımızı yeni stratejik ortaklıklarla büyütmektir. SAHA 2026 sahip olduğu niteliklerle buna fazlasıyla katkı sağlayacak bir organizasyon. Bu olanaktan en iyi şekilde yararlanabilmek için de SYS Grup olarak ekosistemimizdeki CANiK, AEI Systems ve UNIROBOTICS ile fuara güçlü bir katılım sağlayacağız."

Nanoteknoloji ile desteklenen yara bandında, gümüş elementi çevre dostu ’yeşil kimya’ yöntemiyle nano boyuta indirgenerek kullanıldı. Ayrıca çalışmada kullanılan gümüşün atık takılardan elde edilmesiyle, geri dönüşüm ve sürdürülebilirlik açısından da önemli bir adım olarak görülüyor.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Anorganik Kimya Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Koray Sayın, mevcut yara bantlarının enfeksiyon riskini tamamen ortadan kaldıramadığını belirterek, "Bu çalışmaya başlama amacımız, standart yara bantlarının yetersizliğini ortadan kaldırmaktı. Yara bandı kullanılsa dahi enfeksiyon gelişebildiğini gördük. Geliştirdiğimiz yara bandı ise hem yara iyileşmesini hızlandırıyor hem de antimikrobiyal özellik göstererek enfeksiyon riskini azaltıyor" dedi. Sayın, geliştirdikleri proje ile TEKNOFEST 2025’te yer alarak üçüncülük elde ettiklerini de söyleyerek, "Projenin ticarileştirilmesi için ise kısa süre içerisinde patent başvurusu yapmayı planlıyoruz" dedi.

"Antimikrobiyal özellik sergileyen bir yara bandı üretmiş olduk"

Koray Sayın, geliştirilen yara bandının yarayı daha hızlı iyileştirdiğini söyleyerek, "Bu geliştirdiğimiz yara bandının çıkış noktası tamamı ile bizim mevcut standart yara bantlarının yetersizliğini düşünmemizden yola çıkarak ortaya konuldu. Çünkü yara bandı da kullansak enfeksiyon gelişebiliyordu ve bundan ister istemez bir hastaneye yük oluşturuyordu. Bu yükün önüne geçebilir miyiz maksadıyla bu çalışmayı gerçekleştirdik. Normal yara bantlarından farkı ise yara iyileşmesini hızlandırıcı ve antimikrobiyal özellik sergileyen bir yara bandı üretmiş olduk. Bu çalışmada hayvan deneylerini de gerçekleştirdik. Gerçekleştirdiğimiz deneyler sonucunda üç gruba ayırdık. İlk olarak kontrol grubu yani hiçbir tedavi sürecini yapmadığımız bir tane standart yara bandı grubudur. Bir de bizim ürettiğimiz yara bandımız var. Yapılan bu çalışmalarda normal açık bırakılan yaranın halk tarafından da bilindiği üzere çabuk iyileştiği aslında çabuk iyileşmediğini fark ettik. Açık bırakılan yaranın üstü kabuk bağlıyor ve derinin büzülmesiyle birlikte yara kapandı gibi görülüyor. Ama altında enfeksiyonun geliştiğini tespit ettik. Bizim geliştirdiğimiz yara bandı toplam deney süresi boyunca hem kontrol hem de standart yara bandına göre hem daha iyi iyileşme sergiledi hem de antimikrobiyal özellik gösterdi. Bu antimikrobiyal özelliği de sergilerken nanoteknolojik bir özellik dahil ettik" dedi.

"Çevre dostu bir şekilde ürettik"

Bu yara bandının muadilinin şu anda dünyada olmadığını belirten Sayın, "Yara bandına gümüşü yeşil kimya yöntemi ile çevre dostu bir şekilde nano boyuta getirdik ve gümüşü yara bantlarımızda kullandık. Ürettiğimiz bu nano gümüşleri ise atık gümüş takılardan yola çıkarak çalışmamızda kullandık. Yani bir nevi geri dönüştürülebilir bir malzemeyi tekrardan revize ederek, kullanılabilir işlevsel bir özellik haline getirmiş olduk. Üretilen yara bandının muadili şu anda dünyamızda yok. Dünyada gümüş destekli yara bantları var bunu kabul ediyoruz, lakin hem yara iyileşmesini hızlandıran hem de antimikrobiyal özellik sergileyen nanoteknoloji özellikli bir yara bandı bulunmamaktadır. Türkiye’de ve dünyada da ilkiz. Üretim aşamasında ise önce bilgisayar ortamında yaklaşık 150 tane molekül tasarladık. Tasarladığımız molekülleri bilgisayar ortamında analiz ederek, potansiyeli en yüksek olan molekülleri belirledik. Sadece yara iyileşmesini hızlandırma açısından daha sonra bu potansiyeli yüksek moleküllerimizi sentezledik karakterize ettik ve bunları hücre kültüründe ilk etapta deneme fırsatı bulduk" diye konuştu.

"Olumlu sonuçları not aldık ve tespit ettik"

Paten başvurusunda bulunacaklarını ifade eden Sayın, "Molekülleri hücre kültüründe deneyerek tamamen yara iyileşme özelliğinin hangisinde daha iyi olduğunu tespit ettik. En son aşamada ise yara bantlarımızın prototipini üreterek, hayvanlarda deneme fırsatı bulduk. En sonda da olumlu sonuçları not aldık ve tespit ettik. Teknofest 2025’e katıldık. İstanbul’da beş günlük çok güzel bir organizasyona dahil olduk ve orada bulunmaktan mutlu olduk, gurur duyduk. Birçok kişinin katılmış olduğu bu festivalde bizler de yerimizi alarak, üçüncü olarak hanemize başarı kazandırmış olduk. Yara bandımızın ticarileşmesi konusunda atacağımız ilk adım hemen bir patent başvurusunda bulunacağız. Büyük ihtimal bir veya iki ay içerisinde ilgili ürünlere ve prototipe patent başvurusunu gerçekleştirerek, en azından ticari boyutta da bir anlam kazandırmak istiyoruz" şeklinde konuştu.

13-22 Nisan 2026 tarihleri arasında Kosova’da gerçekleştirilen proje kapsamında, üç ülkeden toplam 40 genç katılımcı sosyal medya okuryazarlığı, dezenformasyonla mücadele ve psikolojik iyi oluş konularında eğitim aldı. 10 gün süren programda gençlerin eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi hedeflendi. TÜRGEV, projenin tasarımından uygulama süreçlerine, uluslararası ortaklıkların yönetiminden katılımcı seçimine kadar tüm aşamalarda koordinasyon görevini üstlendi.

Eleştirel düşünme becerisi kazandılar

18-30 yaş aralığındaki katılımcılar; dijital okuryazarlık türleri, yanlış bilgi salgını olarak tanımlanan infodemi ve dezenformasyonla mücadele, dijital mecrada ruh sağlığı okuryazarlığı, sosyal medyada psikolojik içeriklerin eleştirel analizi, dijital etik, mahremiyet ve aktif dijital yurttaşlık konularında kapsamlı eğitimlerden geçti. Atölye çalışmaları ve grup uygulamalarıyla teorik bilgiler pratiğe dönüştürülürken, katılımcıların sosyal medya içerik üretimi ve güvenilir bilgiye erişim becerilerinin geliştirilmesi sağlandı.

Kültürlerarası etkileşim güçlendi

Program kapsamında katılımcılar, Yunus Emre Enstitüsü Prizren Merkezi ile Türkiye Cumhuriyeti Prizren Başkonsolosluğu’na kurumsal ziyaretler gerçekleştirdi. Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’e düzenlenen kültürel geziyle farklı ülkelerden gençler arasında deneyim paylaşımı ve kültürlerarası etkileşim artırıldı. Proje sonunda katılımcılar, edindikleri bilgi ve deneyimler doğrultusunda çok dilli sosyal medya kampanyaları, dezenformasyon farkındalık materyalleri ve çeşitli içerikler üretti. Katılımcılara ayrıca Youthpass sertifikaları verildi. Katılımcıların ülkelerine döndüklerinde kendi topluluklarında atölye, sunum ve eğitim faaliyetleri düzenlenmesi planlanıyor.

"Türk gençliği dijital çağda da öncülüğünü sürdürecektir"

TÜRGEV Yönetim Kurulu Başkanı Hatice Akıncı Yılmaz, S.M.A.R.T projesine ilişkin değerlendirmesinde sosyal medyanın yalnızca bir bilgi ortamı olmaktan çıkarak yön veren bir etki alanına dönüştüğünü belirtti. Gençlerin bu alanda bilinçli ve güçlü şekilde yer almasının önemine işaret eden Yılmaz, şunları kaydetti:

"Sosyal medyanın etkisinin giderek arttığı günümüzde bu alanda bilinçli ve donanımlı şekilde yer almak büyük önem taşıyor. Bu projeyle bir eğitim süreciyle sınırlı kalmadık; uluslararası bir etkileşim zemini oluşturarak katılımcıların dijital dünyada daha güçlü ve özgür bireyler olarak konumlanmalarını destekledik. Bu çalışmaların farkındalık ve yetkinlikleri kalıcı biçimde güçlendireceğine inanıyoruz. Türk gençliği tarihin her döneminde öncü rol üstlenmiştir; bu öncülük dijital çağda da sürecektir."

Uluslararası çalışma, küresel ölçekte etki

TÜRGEV koordinatörlüğünde hayata geçirilen S.M.A.R.T projesi, vakfın uluslararası gençlik alanındaki deneyimini ve kurumsal kapasitesini sergilerken, Avrupa Birliği gençlik programları çerçevesinde Türk sivil toplumunun uluslararası alandaki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu.

Bu kapsamda platformlar, yaş doğrulama sistemleri kurmak ve çocukların gelişimlerine uygun olmayan içeriklere erişimini engellemekle yükümlü olacak.

15 yaş üstü kullanıcılar için ise yaşa uygun, ayrıştırılmış hizmetler sunulması gerekecek.

Yeni düzenlemenin kısa süre içinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.

YouTube Türkiye, yeni düzenleme sonrası 15 yaş altındakilere ait hesapları kapatmak zorunda kalabileceğini açıkladı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, 28 Mart'ta katıldığı CNN Türk yayınında 15 yaş altı çocuklara sosyal medya kısıtlaması getirerek "çocukları her türlü riskten ve zararlı içeriklerden korumayı amaçladıklarını" söylemişti.

Düzenlemenin yaklaşık 1,5 yıllık bir çalışmanın ürünü olduğunu açıklayan Bakan Göktaş, bu süreçte uzmanlar, aileler, çocuklar ve sosyal medya şirketleriyle görüşmeler yürütüldüğünü belirtmişti.

'Platformlar sorumluluk almalı'

BBC Türkçe'ye konuşan Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, düzenlemenin "yasaktan ziyade bir koruma mekanizması" olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Eğitim sosyoloğu uzmanı Kamer, çocukların özellikle ergenlik döneminde nörolojik gelişimlerinin henüz tamamlanmadığını belirterek, "Bilimsel çalışmalar, risk alma ve karar verme gibi süreçlerin 16 yaş civarında olgunlaştığını ortaya koyuyor. Bu nedenle yaş sınırları rastgele değil, bilimsel verilere dayanıyor" dedi.

Düzenlemenin özgürlük tartışmalarını da beraberinde getirdiğini belirten Kamer, "Elbette bu bir kısıtlama. Ancak temel amaç çocukların dijital ortamda ihmal ve istismardan korunması" diye konuştu.

Kamer'e göre düzenlemenin başarısı büyük ölçüde, platformların sorumluluk almasına bağlı.

"Yaş doğrulama ve içerik filtreleme teknik olarak zor değil. Asıl mesele bu sistemlerin gerçekten uygulanması ve denetlenmesi" diyen Kamer, aksi takdirde şirketlere bu konuda yaptırımlar getirilmesi gerektiğini savundu.

Ebeveyn denetiminin tek başına yeterli olmayacağını da belirten Kamer, "Günümüzde ailelerin çocuklarıyla dijital iletişim kurma konusunda ciddi eksikleri var. Bu nedenle sorumluluğun tamamen ebeveynlere bırakılması doğru değil" dedi.

'Çok daha geniş bir kontrol mekanizmasının önünü açabilir'

Siber haklar ve ifade özgürlüğü alanında çalışan hukukçu ve akademisyen Yaman Akdeniz ise düzenlemeye ilişkin BBC Türkçe'ye yaptığı değerlendirmede, uygulamanın kapsamı ve etkilerine dair ciddi soru işaretleri bulunduğunu söyledi.

Yaman Akdeniz'e göre düzenleme, kamuoyuna "çocukları koruma" amacıyla sunulsa da pratikte çok daha geniş bir kontrol mekanizmasının önünü açabilir.

Akdeniz, yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılmasının planlandığını ve bunun tüm kullanıcıların kimlik bilgileriyle sosyal medya hesaplarının eşleştirilmesi anlamına gelebileceğini belirtti.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 22 Nisan'da CNN Türk televizyonunda katıldığı bir programda çocuklar için getirilen düzenlemeye değindikten sonra sosyal medya hesabı kullanmak isteyen kişilerin e-Devlet üzerinden doğrulama kodu alacağını ve sosyal medyaya bununla gireceğini söylemişti.

Bakan Gürlek takma isimle de hesap kurulabileceğini ama TC kimlik numarası vermenin zorunlu olacağını belirtmiş, "Katalog suçlar belli. Bunları oluşturduk. Bunlar o hesabın olduğu platforma iletilecek ve suç işlendiyse bilgiler istenecek" demişti.

'İşlev kayması yaşanabilir'

Yaman Akdeniz'e göre ise "Bugün sosyal medya için kurulan bir sistem, yarın başka dijital hizmetler için de kullanılabilir".

Akdeniz, "Bu, 'function creep' [işlev kayması] dediğimiz, sistemin zamanla genişlemesi riskini beraberinde getiriyor" dedi.

İşlev kayması terimi, bir sistem, teknoloji veya verinin başlangıçta amaçlanan veya izin verilen sınırların ötesinde, zamanla yavaşça ve fark ettirmeden yeni amaçlar için kullanılmaya başlandığı durumlar için kullanılıyor.

Akdeniz'in dikkat çektiği bir diğer nokta da, yeni düzenlemeye göre YouTube ve Pinterest gibi eğitim veya içerik odaklı platformlara erişimin de kısıtlanabilecek olması.

Akdeniz bunun çocukların bilgiye erişim hakkını sınırlayabileceğini, düzenleme sürecinin yeterince şeffaf ilerlemediğini savunuyor:

"Diğer ülkelerde bu tür düzenlemeler uzun tartışmalar sonucunda şekilleniyor. Türkiye'de ise süreç oldukça hızlı ilerledi."

Benzer yasak başka hangi ülkelerde var?

Türkiye, çocuklara yönelik sosyal medya yasağı getiren tek ülke değil.

Dünyada benzer bir yasak uygulayan ilk ülke Avustralya oldu.

Avustralya hükümeti, Aralık 2025'te 16 yaş altındaki çocukların TikTok, Instagram, Snapchat, X ve Facebook gibi sosyal medya platformlarına erişimine engel getirdi.

Messenger Kids, WhatsApp, Google Classroom ve YouTube Kids platformlar ise yasak kapsamı dışında bırakıldı.

Düzenlemeyle sorumluluğu sosyal medya şirketlerine bırakan Avustralya hükümeti, kurallara uymayan şirketlere yaklaşık 50 milyon dolara kadar para cezası kesebiliyor.

Avustralya'daki yasa, diğer ülkelerde de tartışmaları hızlandırdı.

Avrupa Parlamentosu 26 Kasım 2025'te aldığı kararla sosyal medya, video paylaşım platformları ve yapay zeka uygulamalarına Avrupa Birliği genelinde 16 yaş sınırı getirilmesine destek verdi.

Malezya da Aralık 2025'te, 16 yaş altı çocuklara yönelik benzer bir uygulamayı hayata geçirmeyi planladığını duyurdu.

İngiltere'de de sosyal medyanın çocuklar üzerinde bağımlılık yarattığı yönünde süren bir tartışma var.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 28 Mart'ta Sunday Mirror gazetesine verdiği röportajda, sosyal medya şirketlerinin çocukları daha uzun süre platformda tutmayı hedeflediğini söyledi.

Bunun için bir gerekçe göremediğini belirten Starmer, "Bu yüzden harekete geçmek zorunda kalacağımızı düşünüyorum" dedi.

İngiltere'de hükümet, sosyal medyaya yönelik kısıtlamalar getirilip getirilmeyeceği konusunda uzmanlardan görüş alıyor.

Avam Kamarası'nda 22 Nisan'da yapılan oylamada ise milletvekilleri, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesini öngören öneriyi üçüncü kez reddetti.

Avustralya'da ne kadar uygulanabildi?

Bazı araştırmalar Avustralya'da yasağa rağmen çocukların büyük bölümünün sosyal medya platformlarını kullanmaya devam ettiğine gösteriyor.

Molly Rose Foundation ve YouthInsight tarafından yapılan 12-15 yaş aralığında 1050 çocuğu kapsayan ankete göre, yasa yürürlüğe girmeden önce hesap sahibi olan çocukların yüzde 61'i en az bir sosyal medya hesabına erişimini sürdürüyor.

Molly Rose Foundation, araştırmayı yorumlarken, Avustralya'daki uygulamanın, yasağı savunan kişilerin öne sürdüğü gibi acil ve kesin bir "güvenlik bariyeri" işlevi görmediğini söyledi ve uyarıda bulundu:

"Aksine, ebeveynlere yanlış bir güvenlik hissi verebilir."

Yaş doğrulama ve yaş tahmini teknolojileri geliştiren şirketleri temsil eden uluslararası bir sektör kuruluşu olan Age Verification Providers Association'a (AVPA) göre Avustralya'da 16 yaş altına yönelik sosyal medya yasağının uygulanmasında yaşanan sorunlar, teknolojik yetersizliklerden değil platformların mevcut araçları yeterince kullanmamasından kaynaklanıyor.

Kuruluş yaş doğrulama sistemlerinin teknik olarak yeterli olduğunu ancak sosyal medya şirketlerinin bu araçları etkin biçimde devreye almadığını savunuyor.

Şirketler ise yaklaşımın hatalı olduğunu savunurken, kurallara uymak için ellerinden geleni yaptıklarını ifade ediyor.

Avustralya'nın çevrimiçi güvenlik düzenleyicisi olan eSafety Commissioner, Meta (Facebook ve Instagram), Google (YouTube), TikTok ve Snap hakkında yasa ihlali şüphesiyle inceleme yürütüyor.

Hükümet ise uyumun artmaması halinde Federal Mahkeme sürecini başlatmak için kanıt topladığını açıkladı.

Düzenleyici kurum, Aralık ayında yürürlüğe giren yasadan bu yana yayımladığı ilk raporda, beş büyük platformda "bir dizi zayıf uygulama" tespit edildiğini belirtti.

Bunlar arasında:

Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra sınırlı veri paylaşılırken, düzenleyici kurum Ocak ayında yaptığı açıklamada ilk ayda 4,7 milyon hesabın kısıtlandığını veya kaldırıldığını duyurmuştu.