DENTUROD Başkanı Gazi Murat Şen, Pamukkale’yi besleyen termal su miktarındaki dramatik düşüşe işaret ederek, “1993’te saniyede 450 litre olan can suyu, bugün 150 litreye geriledi. Bu sadece teknik bir rakam değil; travertenlerin kararması, kristal dokunun bozulması ve beyaz mucizenin griye dönüşmesi demek. Aynı anda binlerce kişinin üzerinde yürüdüğü travertenler, doğal yenilenme hızını aşarak aşınıyor ve rengini kaybediyor” dedi.
“Fazla ilgi de yok edebilir”
2025 yılında Pamukkale’nin 2,3 milyon ziyaretçi ağırladığını hatırlatan Şen, bu sayının Denizli nüfusunun iki katını aştığını vurgulayarak, “Bazen bir değeri yok etmek için balyoz gerekmez. Fazla sevmek, kapasitesini zorlamak ve “turist sayısı” istatistiklerine teslim etmek yeter. Pamukkale Travertenleri bugün tam da bu uçurumun kenarında. Yıllarca “ne kadar çok turist, o kadar başarı” dedik; bugün doğa faturayı kesiyor: Pamukkale nefes alamıyor.” ifadelerini kullandı.
Travertenler üzerinde aynı anda binlerce kişinin yürümesinin doğal yenilenme hızını aştığını belirten Şen, “Artık sadece ayakkabısız yürümek yetmiyor; adım sayısını da sınırlamak zorundayız” diye konuştu.
Dünyadaki örnekler: Sınırlama, koruma için
Şen, dünyadaki benzer doğal ve kültürel miras alanlarında uygulanan sınırlamalara dikkat çekerek, “Machu Picchu’da rastgele dolaşamaz, Galapagos’a serbest giremezsiniz. Bu yerler halktan koparıldığı için değil, geleceğe kalsın diye korunuyor. Pamukkale’yi “geçiş güzergâhı” olmaktan çıkarıp “deneyim merkezi”ne dönüştürmeliyiz. Travertenlere erişimi bilet, kota ve zaman dilimiyle kontrollü hale getirmek bir yasak değil, savunma refleksidir” değerlendirmesinde bulundu.
Şen, bu sistemin fiziksel aşınmayı ve renk kaybını azaltağını ve ziyaretçilere daha sakin ve nitelikli bir deneyim sunacağının altını çizerek turizm gelirinin bölge geneline yayılacağını ifade etti.
Farklı lokasyonlara işaret etti
Şen, Kontenjanların dolması halinde ziyaretçilerin Hierapolis Antik Kenti, Kleopatra Havuzu, Karahayıt termal bölgesi ile Laodikya, Tripolis, Buldan, Çal ve Çivril gibi alternatif destinasyonlara yönlendirilebileceği söyledi.
Gelirler korumaya aktarılmalı
Şen, travertenlerden elde edilen gelirlerin önemli bir kısmının doğrudan koruma çalışmalarına aktarılması gerektiğini aktararak şunları kaydetti: “DÖSİMM ihalelerinde bu şartnameye açıkça yazılmalı, harcamalarda yerel dinamikler dikkate alınmalıdır.
Pamukkale’de kontrollü erişim, turizmi kısıtlamak değil; onu geleceğe taşımaktır. Doğayla rekabet edilmez, onunla uyum içinde yaşanır.
Bugün alacağımız kararlar, yarın çocuklarımızın hâlâ parlayan bir mirası mı yoksa “eskiden beyazdı” diye başlayan hüzünlü hikâyeleri mi anlatacağını belirleyecek.”