Dünya Haber - Orta Doğu’daki savaşı sona erdirmek amacıyla ABD ile İran, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da kritik bir görüşme için bir araya geliyor.
İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının ardından belirsizliğe sürüklenen görüşmelere ilişkin Pakistan’dan net bir açıklama geldi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, her iki ülkenin de İslamabad’da olacağını duyurarak sürecin devam ettiğini bildirdi.
Şerif, söz konusu görüşmeleri “tarihi bir fırsat” olarak nitelendirirken, savaş yerine diplomasiye öncelik verilmesi gerektiğini vurguladı. Pakistan’ın görüşmelerin başarıya ulaşması için yoğun çaba göstereceğini ifade eden Şerif, sürecin zorluklarına da dikkat çekti.
İRAN ŞARTLARINI ORTAYA KOYDU
İran heyeti, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf liderliğinde İslamabad’a ulaştı. Galibaf, Pakistan’daki temaslar öncesinde Lübnan’da ateşkes sağlanması gerektiğini belirtirken, İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını da ön koşul olarak dile getirdi. İran basını da bu şartların kabul edilmesi halinde görüşmelerin başlayacağını aktardı.
ABD’DEN KRİTİK ADIM: 6 MİLYAR DOLAR SERBEST BIRAKILACAK
İran’ın öne sürdüğü şartlardan biriyle ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri, İran’a ait dondurulmuş fonlardan 6 milyar doları serbest bırakmayı kabul etti. Katar ve Güney Koreli yetkililer, söz konusu fonların birkaç gün içinde İran’a aktarılması için çalışmalarını sürdürüyor.
İran'ın uluslararası hesaplardaki dondurulmuş varlıklarının değerinin 100 milyar ile 120 milyar arasında olduğu hesaplanıyor.
TRUMP YİNE TEHDİT ETTİ
ABD Başkanı Donald Trump, “Daha önce İran'ı vurduğumuz silahlar ve mühimmatlardan daha iyilerini gemilerimize yüklüyoruz. Anlaşma olmazsa silahlarımızı çok etkin şekilde kullanacağız" dedi.
New York Post'a konuşan ABD Başkanı, "Neler olacağını 24 saat içinde öğreneceğiz. Doğru söyleyip söylemediklerini bilmediğimiz insanlarla uğraşıyoruz" ifadelerini kullandı.
Trump son açıklamasında ise, Hürmüz Boğazı'nın ne olursa olsun açılacağını söyledi. ABD Başkanı Trump, başkent Washington'dan ayrılırken uçağa binmeden önce gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Trump olası bir anlaşmanın ilk şartıyla ilgili, "Nükleer silah olmayacak. Biliyorsunuz, bence rejim değişikliği zaten gerçekleşmiş durumda ancak biz bunu hiçbir zaman bir kriter olarak belirlememiştik. Tek kriterimiz nükleer silah olmamasıydı. Anlaşmanın yüzde 99'unu da bu madde oluşturuyor." ifadelerini kullandı.
"İran'ın deniz kuvvetleri yok oldu, hava kuvvetleri, tüm uçaksavarları ve liderleri yok oldu. Tüm ülke yok oldu." diyen ABD Başkanı, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerden ücret almasına izin vermeyeceklerini söyledi.
Olası bir anlaşma sonrası Hürmüz Boğazı'nın "otomatik olarak açılacağını" söyleyen Trump, İran'la müzakereler konusunda yedek bir plana ihtiyaç duymadıklarını belirterek, "Bir yedek plana ihtiyacınız yok. Bizim elimizde zaten bir plan var. Karşı tarafın ordusu yenilgiye uğratıldı, askeri güçleri tamamen yok oldu." diye konuştu.
ABD HEYETİ YOLA ÇIKTI: BİZİ OYALAMAYA ÇALIŞIRLARSA, MÜZAKERE EKİBİMİZİN BUNA PEK SICAK YAKLAŞMAYACAĞINI GÖRECEKLER
ABD heyeti ise Pakistan'a doğru yola çıktı. Heyette yer alan ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance uçağa binerken açıklama yaparak, "Görüşmeleri dört gözle bekliyoruz. Bunun olumlu geçeceğini düşünüyorum. İranlılar iyi niyetle müzakere etmeye ve uzlaşmaya açık olursa bu başka bir durum. Ancak bizi oyalamaya çalışırlarsa, müzakere ekibimizin buna pek sıcak yaklaşmayacağını görecekler. Başkan bize oldukça net talimatlar verdi, sürecin nasıl ilerleyeceğini göreceğiz” dedi.
İRAN HEYETİ İSLAMABAD'DA
İran ile ABD arasında ateşkes görüşmelerine ilişkin belirsizlik sürerken, İran devlet televizyonu, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf başkanlığındaki müzakere heyetinin, ABD ile yapılması planlanan görüşmeler için İslamabad’a ulaştığını duyurdu. Heyette Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran dini lideri Mücteba Hamaney’in Savunma Konseyi’ndeki temsilcisi Ali Ekber Ahmediyan, İran Merkez Bankası Başkanı Abdülnasır Himmeti ile bazı milletvekillerinin yer aldığı belirtildi. Ayrıca haberde güvenlik, siyasi, askeri, ekonomik ve hukuki komitelerden oluşan heyetin, İran’ın müzakerelerin başlaması için öne sürdüğü ön şartların kabul edilmesi halinde ABD tarafıyla görüşmelere başlayacağı bildirildi.
GALİBAF: İYİ NİYETİMİZ VAR, GÜVENİMİZ YOK
Tesnim Haber Ajansı'na göre Galibaf, İslamabad Havalimanı'nda gazetecilerin ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in son açıklamalarına ilişkin sorularını yanıtladı. Muhammed Galibaf, "Ne yazık ki ABD'yle müzakere deneyimimiz her zaman başarısızlık ve sözlerinde durmamalarıyla sonuçlandı. Bir yıldan kısa sürede iki kez müzakereler devam ederken, İran tarafının iyi niyetine rağmen bize saldırdılar ve çok sayıda savaş suçu işlediler. İyi niyetimiz var ama güvenimiz yok." değerlendirmesini yaptı.
HEYETLERDE KİMLER VAR?
Bugünkü görüşmelerde ABD tarafını Başkan Yardımcısı JD Vance liderliğindeki heyet temsil edecek. Heyette Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner de yer alıyor.
İran tarafına ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf liderlik ediyor. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Ekber Ahmediyan, İran Merkez Bankası Başkanı ve bazı milletvekilleri de görüşmelerde yer alacak. Tarafların doğrudan mı yoksa dolaylı olarak mı görüşecekleri de henüz netlik kazanmadı.
İSLAMABAD'DA KIRMIZI ALARM VERİLDİ
İsrail'in Lübnan saldırılarını yoğunlaştırmasının ardından İran'ın ateşkese Lübnan'ın da dahil edilmesi ısrarı devam ederken yarın yapılacak görüşmeler öncesi Pakistan'ın başkenti İslamabad'da sessizlik hakim. ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan'da sağlanan geçici ateşkesin ardından müzakerelerin yapılması kararlaştırılan İslamabad'da güvenlik önlemleri de arttırıldı. ABD ve İran barış görüşmeleri öncesinde, ziyaretçi heyetlerin güvenliğini sağlamak için 10 binden fazla polis ve güvenlik personeli görevlendirilerek başkentte "'kırmızı alarm" durumu ilan edildi. Güvenlik önlemlerini dün arttırmaya başlayan Pakistanlı yetkililer, konteynerler ve dikenli teller yerleştirerek Eski Havaalanı Yolu'nu ve Nur Khan Hava Üssü'ne giden tüm yolları kapattı.
ABD VE İSRAL - İRAN SAVAŞI
ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a ülkenin askeri ve nükleer altyapısını hedef alan saldırılarına başlamış ve bu saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney öldürülmüştü. Tahran yönetimi, İran tarafından en az 3 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği saldırılara küresel petrol ve doğalgazın yaklaşık 5'te birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak karşılık vermişti. İran'ın bu kararı da enerji fiyatlarının fırlamasına ve dünya çapında ticaretin aksamasına neden olmuştu. ABD ve İran, 8 Nisan'da Pakistan'ın arabuluculuğuyla 2 haftalık bir ateşkes konusunda anlaşmıştı. Ateşkesin 22 Nisan'da sona ermesi bekleniyor.
MASADA NELER VAR?
İran tarafından 1947'deki bağımsızlığı ilk tanınan Pakistan'ın ABD-İran ateşkesinde rolü büyük. Bu nedenle taraflar görüşmelerin İslamabad'da yapılmasında mutabık kaldı. Görüşmelerde, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına odaklanan Washington'ın 15 maddelik teklifinin yanı sıra İran'ın boğazın kontrolünü, boğazdan geçen gemiler için geçiş ücreti, tüm bölgesel askeri operasyonların sona erdirilmesi ve tüm yaptırımların kaldırılmasını talep eden 10 maddelik planın ele alınması bekleniyor.
İslamabad'daki müzakerelerde ABD tarafının gerçek bir anlaşmaya hazır olması ve İran halkının haklarını vermesi durumunda İran tarafının da anlaşmaya hazır olduğunu dile getiren Kalibaf, "Mevcut savaşta onlara şunu gösterdik; eğer müzakereleri sonuçsuz bir gösteri ve aldatma operasyonu için kullanmak isterlerse, biz de Allah'a iman ederek ve halkımızın gücüne dayanarak haklarımızı elde etmeye hazırız." ifadelerini kullandı.
Görüşmelerin önemli noktalarından biri de Lübnan. İsrail, ateşkes yürürlüğe girdikten sonra Hizbullah'ı hedef alan saldırılarına devam etmesi müzakerelerin yapılıp yapılmayacağı noktasında etkili oldu. İran'ın ateşkesin Lübnan'ı da kapsamasına yönelik ısrarı ve Lübnan'da ateşkes sağlanmadığı sürece görüşmelere katılmayacağını açıklamaları dikkate alındığında yarın yapılacak görüşmelerde masadaki konulardan biri de Lübnan olacak.
