Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Öztürk: “Organları ters yerleşimli olsa bile, doğru planlama ve deneyimli bir ekiple başarılı sonuçlar elde etmek mümkün”

Ameliyat sürecine ilişkin bilgi veren Öztürk, “Tüm bu anatomik farklılıklara ve hastamızın eşlik eden kronik hastalıklarına rağmen ameliyatımızı başarıyla gerçekleştirdik. Kanserli akciğer lobunu, yani lobektomiyi sorunsuz şekilde çıkardık. Operasyon sırasında herhangi bir komplikasyonla karşılaşmadık. Hastamızın ameliyat sonrası takibi sorunsuz ilerledi ve sağlığına kavuşarak taburcu edildi. Bu tür nadir vakalarda doğru planlama ve deneyimli bir ekip ile başarılı sonuçlar elde edilebileceğini bir kez daha görmüş olduk.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Ahmet Metin: “Güneşin zararlı etkilerinden korunarak deri kanserini önlemek elimizde”

Deri kanserinden korunmada tek bir yöntem yerine çok yönlü bir yaklaşım gerektiğini belirten Prof. Dr. Metin sözlerine şöyle devam etti: “Güneş ışınlarının en yoğun olduğu 10:00–16:00 saatleri arasında doğrudan güneşe çıkmaktan kaçınılmalı ve mümkün olduğunca gölgede kalınmalıdır. Geniş kenarlı şapka, güneş gözlüğü ve sık dokunmuş, mümkünse UV korumalı kıyafetler tercih edilmelidir. Fiziksel koruyucu önlemler, cildi doğrudan güneşten koruduğu için oldukça etkilidir. Açıkta kalan bölgeler için en az SPF 30–50+ içeren, UVA ve UVB ışınlarına karşı koruma sağlayan güneş kremleri dışarı çıkmadan önce sürülmeli ve terleme, yüzme sonrası düzenli olarak yenilenmelidir. Bronzlaşmak amacıyla güneşlenmek ve solaryum kullanmak önerilmemektedir. Bronzluk, cildin güneş hasarına verdiği bir tepkidir. Erken tanı, deri kanserinde tedavi başarısını önemli ölçüde artırmaktadır. Bu nedenle düzenli olarak ayda bir kez tüm vücudun kendi kendine kontrol edilmesi önerilmektedir. Benlerin takibinde ABCDE kuralı kullanılmalıdır: Asimetri (benin iki yarısının farklı olması), sınır düzensizliği, renk değişkenliği, çapın 6 milimetreden büyük olması ve zaman içinde değişim (büyüme, şekil değişikliği, kanama veya kaşıntı gibi belirtiler). Bu bulgulardan herhangi biri varsa veya iyileşmeyen, kabuklanan ya da kanayan bir lezyon fark edilirse vakit kaybetmeden dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Deri kanserinden korunma önlemleri günlük yaşamın bir parçası haline getirilmelidir. Güneşten korunma alışkanlıklarının özellikle çocukluk döneminden itibaren kazandırılması büyük önem taşımaktadır.”

Ebeveynlerde astım bulunması çocukta risk oranını artırsa da genetik yatkınlığı olmayan bireylerde de astım görülebilir. Astıma yatkınlık oluşturan veya mevcut astımı tetikleyen meslek grupları, genellikle solunum yollarını tahriş eden toz, kimyasal, gaz ve dumanlara maruz kalınan iş kollarıdır. Temizlik maddeleri, deterjanlar ve dezenfektanlarla yoğun çalışanlar, kuaförler, fırıncılar, boyacılar, mobilya üretiminde çalışanlar ve özellikle tekstil sektörü işçileri risk altındadır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada yaklaşık 350 milyon astım hastası bulunmaktadır. Her yıl 400 binden fazla kişi astıma bağlı nedenlerle hayatını kaybetmektedir. Ülkemizde ise her on çocuktan birinde astım görülmekte, bu oran yaşla birlikte azalmaktadır. 2024 yılında 1.300’den fazla ölümün astım nedeniyle gerçekleştiği bilinmektedir. Bu veriler, astımın önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.”

Prof. Dr. Sevin Başer Öncel: “Astım kontrol altına alınabilir; doğru tedavi ve düzenli ilaç kullanımıyla sağlıklı bir yaşam mümkündür.”

Günümüzde astımı tamamen ortadan kaldıran bir tedavi yöntemi bulunmadığına değinen Prof. Dr. Başer Öncel, tedavinin temel amacı, hastalığın kontrol altına alınması ve hastaların yaşamlarını normale en yakın şekilde sürdürebilmelerinin sağlanması olduğunu vurguladı. Uygun ilaç tedavisi ve tetikleyici faktörlerden kaçınma ile astım belirtileri büyük ölçüde kontrol altına alındığını belirten Prof. Dr. Sevin Başer Öncel sözlerine şöyle devam etti: “Düzenli ve doğru ilaç kullanımı hayati önem taşımaktadır. Astım tedavisinde çoğunlukla inhalasyon (ilacın nefes yoluyla akciğerlere çekilmesi) yoluyla kullanılan, halk arasında ‘fıs fıs’ olarak bilinen inhaler (sprey) ve diskus tipi ilaçlar tercih edilmektedir. Bu ilaçların nefes yoluyla doğrudan hava yollarına ulaşması, daha düşük dozlarda etkili olmalarını sağlarken yan etki riskini de azaltmaktadır. Ancak cihazların yanlış teknikle kullanılması durumunda ilaç akciğerlere yeterince ulaşamaz ve beklenen tedavi etkisi sağlanamaz. Bu nedenle hastaların ilaç kullanım tekniklerinin düzenli olarak değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.”

"Sadece temas değil, solunum da riskli"

Dr. Özvatan, virüsün temel kaynağının fare, sıçan ve hamster gibi kemiriciler olduğunu vurgulayarak bulaşma yolları hakkında şu bilgileri verdi; "Hantavirüs, enfekte kemirgenlerin idrar, dışkı ve tükürüklerinde bulunur. En önemli bulaşma yolu, bu atıkların karıştığı tozların ve havanın solunmasıdır. İdrar veya dışkı ile direkt temas ya da ısırılma vakaları daha nadir görülür. İnsandan insana bulaş ise oldukça nadir olup ilk kez 1996 yılında Arjantin’deki bir salgında bildirilmiştir."

Hantavirüsün dünya genelinde iki ana klinik tabloya yol açtığını belirten Dr. Özvatan, Türkiye’deki duruma da dikkat çekti. Özvatan, "Avrupa, Asya ve Afrika tipi, genellikle böbrek yetmezliği ile seyreden formdur. Amerika tipi, Ölüm oranının daha yüksek olduğu ve akciğerlerin tutulduğu formdur. Ülkemizde ilk vakalar 1997 yılında İzmir’den bildirilmiştir. İlk yaygın salgın ise 2009’da Zonguldak ve Bartın bölgesinde görülmüştür. O dönemde 31 kişinin hastalandığını ve 2 kişinin hayatını kaybetti. Türkiye’de son yıllarda yıllık 10-15 vaka tespit edilmeye devam etmektedir ve ülkemizde görülen vakalar genellikle böbrek tutulumu ile seyretmektedir" diye konuştu.

Hastalığın kuluçka süresinin ortalama 21 gün olduğunu, ancak bu sürenin bazen 8 haftaya kadar uzayabildiğini belirten Dr. Tülay Şener Özvatan, kesin bir tedavisinin bulunmadığını, hastanede destek tedavisi uygulandığını ifade etti. Özellikle belirli meslek gruplarının daha dikkatli olması gerektiğini hatırlatan Dr. Özvatan, risk gruplarını şöyle sıraladı;

"Çiftçiler ve hayvancılıkla uğraşanlar. Liman işçileri. Kullanılmayan eski binaların temizliğini yapanlar. Haşere kontrol çalışanları. Kemirgen dışkısı bulunma ihtimali olan eski depo, bodrum veya kulübe gibi alanları temizlemeden önce mutlaka havalandırın ve temizlik sırasında maske/eldiven kullanmayı ihmal etmeyin."

Evlenmeden önce talasemi taşıyıcısı olup olmadığına bakılmalıdır

Denizli Devlet Hastanesi bünyesinde hizmet veren 7 yataklı Talasemi Merkezi’nin 2003 yılından bu yana faaliyet gösterdiğini de ifade eden İl Sağlık Müdürü Uz. Dr. Berna Öztürk, merkezde 2026 yılı mevcut durumda 65 kayıtlı hastanın takip ve tedavisinin sürdürüldüğünü ifade etti. Öztürk, talasemiyle mücadelede evlilik öncesi taramaların hayati önem taşıdığına dikkat çekerek; “Taşıyıcı bireyler genellikle kendilerini sağlıklı hisseder ve bir test yaptırmadıkları sürece bu durumu bilmezler. Ancak iki taşıyıcının evlenmesi durumunda, çocuklarının %25 ihtimalle ağır talasemi hastası olarak doğma riski bulunur. Bu durum, çocuk için ömür boyu sürecek düzenli kan nakilleri ve zorlu tedavi süreçleri anlamına gelir. Halbuki talasemi önlenebilir bir hastalıktır. Erken tanı, taşıyıcılık taramaları ve bilinçlendirme çalışmaları sayesinde sağlıklı nesillerin korunması mümkündür. Toplumumuzun bu konuda daha duyarlı olmasını istiyoruz ve çiftlerin evlenmeden önce Aile Hekimlerimizde talasemi taşıyıcısı olup olmadığına baktırmasını önemsiyoruz” diye konuştu.

Törende konuşma yapan Hemşirelik Hizmetleri Müdürü Demet Ekici, programın beşincisini tamamlamanın gurur ve heyecanını yaşadıklarını belirterek, sürece destek veren hastane yönetimine teşekkür etti. Ekici ayrıca, eğitimin hazırlanması ve yürütülmesinde önemli katkılar sunan eğitim hemşirelerine teşekkürlerini iletti. Programı başarıyla tamamlayan kursiyerlere meslek hayatlarında başarılar diledi.

PAÜ Hastaneleri Başmüdürü Dr. Murat Taşer ise yaptığı konuşmada, üniversite hastanesi olarak başarıyla yürütülen bu tür profesyonel sertifika programlarından duydukları memnuniyeti ifade etti. Yönetim olarak eğitim faaliyetlerini her zaman desteklediklerini vurgulayan Taşer, programa katılım sağlayan tüm kursiyerlere teşekkür etti.

Program, sertifikaların kursiyerlere takdim edilmesi ve toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.

Doç. Dr. Öztürk Deniz: “Harekete geçmek hayat kurtarır”

2026 yılı hedefleri kapsamında, Dünya Sağlık Örgütü Küresel Eylem Planı ve İzleme Çerçevesi doğrultusunda el hijyeninin tüm eylem planlarına ve standart işletim prosedürlerine entegre edilmesinin önemini vurgulayan Doç. Dr. Suna Seçil Öztürk Deniz sözlerine şöyle devam etti: “El hijyeni ve enfeksiyon kontrolü uygulamalarında uzmanların ve lider sağlık profesyonellerinin rolünün güçlendirilmesi, ayrıca el hijyeni uyumunun izlenmesi ve geri bildirim sistemlerinin tüm referans hastanelerinde temel ulusal gösterge olarak benimsenmesi hedeflenmektedir. Zorlu koşullarda dahi el hijyeninin sürdürülebilir olması büyük önem taşımaktadır. Güvenlik sorunları, yetersiz altyapı ve su, sanitasyon ile hijyen olanaklarındaki eksikliklere rağmen el hijyeninin sağlanabilmesi için gerekli tüm koşulların oluşturulması gerekmektedir. Su, sabun, temiz havlu ve alkol bazlı el antiseptiklerine kesintisiz erişim bu sürecin temel bileşenleridir. Bir hekim olarak, hasta güvenliğinin sağlanması, sağlık hizmeti kalitesinin artırılması ve enfeksiyonların önlenmesi amacıyla el hijyeninin tüm sağlık hizmeti süreçlerinde vazgeçilmez bir standart olarak uygulanmasının kritik önem taşıdığını vurguluyorum. Bu kapsamda tüm sağlık çalışanlarının, kurumların ve ilgili paydaşların el hijyeni konusunda daha etkin ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsemesi gerekmektedir.”

Etkinlik, teşekkür belgelerinin takdimi ve fotoğraf çekimiyle son buldu.

Fazla tuz tüketildiğinde vücutta oluşabilecek zararlarından da bahseden Arık; “Fazla tuz demek, vücudun su toplaması ve ödem dediğimiz o şişkinliklerin oluşması demektir. En büyük zararı ise damarlaradır. Fazla tuz damarları gerer, bu da yüksek tansiyona davetiye çıkarır. Kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği ve kemik erimesi gibi dertlerin arkasında hep o fazla kaçırılan tuzluk yatmaktadır. Hipertansiyon yani yüksek tansiyon hastalığı ise kalp krizi, felç ve böbrek hastalıkları gibi ciddi sorunlara yol açabilir” dedi.

"Sofrada sürekli tuzluk bulundurmak da gereksiz tuz kullanımına yol açabilir"

Tuz tüketimine dikkat etmek için yapılması gereken beslenme önerilerinden de bahseden Diyetisyen Efsun Özdemir Arık; “Yemeklerin tadına bakmadan tuz ekleme alışkanlığından vazgeçilmelidir. Sofrada sürekli tuzluk bulundurmak da gereksiz tuz kullanımına yol açabilir. Yemeklere lezzet katmak için yalnızca tuz kullanmak yerine nane, kekik, pul biber, sarımsak, limon ve çeşitli baharatlardan da yararlanılabilir. Evde hazırlanan yemekler tercih edilmeli, hazır ve paketli gıdalardan uzak durulmalıdır. Sebze, meyve, yoğurt, baklagiller ve doğal besinlerin tüketimine ağırlık verilmelidir. Ayrıca bol su içmek, düzenli uyumak ve spor yapmak da sağlıklı yaşamın önemli parçalarıdır. Hipertansiyon hastaları ise tüm bunların dışında salamura yiyecek, turşu, tuzlu salça, soda, tuzlu peynir, tuzlu zeytin ve tuzlu ekmek tüketmemeye de özen göstermelidir” dedi.

"Sağlığımız için tuz tüketimine dikkat edelim"

Çocukların küçük yaşlardan itibaren aşırı tuzlu yiyeceklere alıştırılmasının ileride sağlıksız beslenme alışkanlıklarının oluşmasına neden olabileceğini aktaran Efsun Özdemir Arık, bu yüzden ailelerin çocukların beslenmesine dikkat etmesi gerektiğini söyledi. Küçük gibi görünen alışkanlıklardaki değişikliklerin uzun vadede insan sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratacağından bahseden Arık; “ Unutmayın sağlık en büyük sermayemizdir, sağlığımız için tuz tüketimine dikkat edelim” dedi.

Uzm. Dr. Mahmut Öztürk obezitenin kalp hastalıklarından diyabete, eklem rahatsızlıklarından pek çok kanser türüne kadar birçok kronik hastalığın temel nedeni haline gelen bir sağlık sorunu olduğunu, dolayısıyla vücudun tüm sistemini etkileyen bu durumla başa çıkmanın kolay olmadığını söyledi.

"Obezite, vücutta aşırı yağ birikimi ile seyreden kronik bir hastalıktır. Tedavi edilmezse ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir" diyen Uzm. D. Öztürk, halk arasında genellikle "zayıflama iğnesi" olarak bilinen tedavinin yaygın olarak kullanıldığını belirtti.

Bu tedavide GLP-1 hormonunu taklit eden ilaçların obez kişiye enjekte edildiğini söyleyen Uzm. Dr. Öztürk, şöyle konuştu : "GLP-1 bağırsaklardan salgılanan ve iştahı kontrol eden doğal bir hormon. Bu hormonun etkisini taklit eden ilaçlar, tokluk hissini artırır, iştahı azaltır ve kalori alımını düşürerek sağlıklı kilo kaybına yardımcı olur. Bu tedavi, özellikle vücut kitle indeksi yüksek olan veya obeziteye eşlik eden ek hastalıkları bulunan bireylere hekim kontrolünde uygulanabilir. Genellikle enjeksiyon şeklinde uygulanır ve kişiye özel planlanır. En sık görülen yan etkiler bulantı ve hafif mide şikayetleridir; genellikle geçicidir. Tedavi sürecinde doktor takibi önemlidir."

Açıklamasında, son dönemde sosyal medyada GLP-1 tedavisi ile ilgili bilimsel dayanağı olmayan olumsuz paylaşımlar yapıldığını dile getiren Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Mahmut Öztürk, bu tür paylaşımların çoğu zaman bireysel deneyimlere dayandığını, oysa uygun hasta grubunda ve hekim kontrolünde uygulandığında GLP-1 analoglarının güvenli ve etkili olduğunu belirtti. Uzm. Dr. Öztürk, "Obezite tedavi edilebilir bir hastalıktır ve modern tıbbi yaklaşımlar ile başarılı sonuçlar elde edilebilir" dedi.

"Fare hastalığı hakkında gerçekler"

Hantavirüsün doğada özellikle tarla fareleri ve bazı kemirgen türlerinin salgılarında (idrar, dışkı, tükürük) bulunan bir virüs olduğunun altını çizen Tok, "İnsanlara genellikle bu atıklara temas ya da atıkların kuruyup havaya karışması sonucu tozların solunmasıyla bulaşır. Virüsün kuluçka süresi 1-8 hafta gibi geniş bir bant aralığı olduğundan, bu durum kaynağın tespitini güçleştirebilmektedir şeklinde konuştu.

"Gemideki hantavirüs türü daha ölümcül"

Hantavirüslerin geleneksel olarak ’Eski Dünya’ (Avrupa/Asya - böbrek tutulumlu) ve ’Yeni Dünya’ (Amerika - akciğer tutulumlu) olarak ikiye ayrıldıklarını belirten Tok, "Asya-Avrupa kökenlilerde ölüm oranı daha düşüktür. Ancak; Güney Amerika açıklarındaki bir yolcu gemisinde (MV Hondius) görülen vakalar daha ciddi seyredebilen gruptandır" ifadelerini kullandı.

"Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu ülkemizde baskın form"

Prof. Dr. Tok, hastalığın iki ayrı sendromu olduğunu aktararak "Daha ciddi seyreden Hantavirüs KardiyoPulmoner Sendromu‘nda (Hantavirüs kalp akciğer tutulumlu sendromu); spesifik olmayan ateş, kas ağrısı, halsizlik ve ciddi sindirim sistemi semptomlar (bulantı/kusma). Sonraki dönemde ise hızla ilerleyen akciğer ödemi ve şok görülür. Bu form Amerika’da baskın olan formdur. Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu ise; ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, bulantı, karın-bel ağrısı ve akut böbrek hasarı ile seyreder. Bu form ülkemizde, Avrupa ve Asya’da baskın olan formdur" açıklamasında bulundu.

"Toplumun alması gereken önlemler

Toplumun hantavirüse karşı 3 yolla önlem alabileceğinin altını çizen Tok, bunları şöyle anlattı: Temizlikte Islak Yöntem, kömürlük, depo veya eski evleri temizlerken asla kuru süpürge veya elektrikli süpürge kullanmayın. Tozu havalandırmak virüsü solumanıza neden olur. Önce çamaşır sulu suyla (yüzde 10’u çamaşır suyu) alanı ıslatın, 5-10 dakika bekleyin ve sonra silin. Kemirgen Kontrolü, evlerin girişlerini kapatın, gıdaları kapalı cam/metal kaplarda saklayın. Kişisel Korunma, kırsal alan temizliklerinde maske ve eldiven takın. Ayrıca dış ortama dayanıklı virüsler olmadığı için yıkama, temizlik ve hijyen ile yayılımın önüne geçilebilir.

"Yalancı griple karışabilir"

Hantavirüsün halk sağlığı açısından bazı temel tehlikeler barındırdığını söyleyen Tok, "Hastalık sık görülmez ancak bulaştığında akciğer ve böbrek yetmezliği gibi hayati riskler oluşturabilir. Ayrıca yalancı grip riski de dikkate alınmalıdır. Çünkü ilk belirtiler grip ile çok karıştırılır. Ancak kemirgen teması öyküsü varsa veya nefes darlığı eklenirse durum acildir" dedi.

"Yeniden bir pandemi ihtimalı yok ama tedbir şart"

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yetkililerinin hantavirüsün insanlar arasında ancak uzun süreli ve çok yakın temas sonucunda yayılabildiğini bildirdiğini işaret eden Tok, "İnsandan insana bulaşma Andes suşuna özgü ve son derece nadirdir. Ayrıca toz ve enfekte kemirgen hayvan çıkartıları yoluyla bulaşması nedeni ile küresel bir pandemi riski düşük kabul edilmektedir. Hantavirüs şimdilik ciddi bir pandemi tehdidi değildir ancak bireysel düzeyde öldürücülüğü yüksek olduğu için farkındalık hayat kurtarabilir. Bunun için panik olmak yerine, tedbir alınmalıdır" ifadelerini kullandı.

"Erken başvuruda testler negatif çıkabilir"

Tok, tanıda hastada alınan öykü ve klinik şüphenin oldukça önemli olduğunu anlatarak "Örneğin; kırsal alan, tarla, orman, depo, gemide kapalı alanlar veya kemirgenlerle temas öyküsü olan ve aynı zamanda ateşi olan hastalarda klinik şüphe mutlaka akla gelmelidir. Laboratuvar tanısı genellikle ELISA ile hantavirüs IgM/IgG antikorlarının gösterilmesi veya erken dönemde viral RNA’nın saptanması ile konur. Erken başvurularda testler negatif çıkabileceğinden, eğer klinik şüphe devam ediyorsa tekrar test edilmelidir" şeklinde konuştu.

"Tedavide sadece destekleyici bakım uygulanıyor"

Hastalığın spesifik bir tedavisi olmadığının altını çizen Tok, "Tedavi tamamen destekleyici bakımdır. Sıvı-elektrolit dengesinin dikkatli yönetimi, oksijen desteği ve gerektiğinde yoğun bakım desteği sağlanır" dedi.

Hantavirüs Türkiye’de yeni değil

Türkiye’de Hantavirüs ile ilgili 1997’den bu yana başta Karadeniz Bölgesi olmak üzere zaman zaman vakalar bildirildiğini vurgulayan Tok, hastalığın yeni olmamasına rağmen neden önemli olduğu sorusuna ise şu şekilde yanıt verdi:

"Söz konusu gemideki Andes suşu bizim coğrafyamızdaki türlerden farklıdır. Andes türü akciğerleri etkilemekte ve çok daha ağır seyretmektedir. Ülkemizde risk düşük olmakla birlikte yine de başta kırsal alanlar olmak üzere tarım ve hasat sezonunda kemirgen temasından kaçınmak, hijyen kuralarına riayet oldukça önemlidir."

"Her ağrının nedeni aynı değil"

Prof. Dr. İrfan Koca, toplumda en sık yapılan hatalardan birinin her bel ve boyun ağrısını "fıtık" olarak değerlendirmek olduğunu ifade ederek uygulama öncesinde detaylı değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekerek, "Kas spazmları, postür bozuklukları, eklem problemleri, sinir basıları veya romatizmal hastalıklar benzer şikâyetlere yol açabiliyor. Bu nedenle her hastaya aynı yaklaşım uygulanmaz. Öncelikle ağrının gerçek nedeni ortaya konulmalıdır" şeklinde konuştu.

"Amaç sadece ağrıyı azaltmak değil"

Prof. Dr. İrfan Koca’ya göre manuel terapinin temel hedeflerinden biri yalnızca mevcut ağrıyı baskılamak değil; hareket kabiliyetini artırmak, kas-iskelet sistemi dengesini yeniden sağlamak ve günlük yaşam fonksiyonlarını iyileştirmek olduğunu ifade etti. Özellikle; Bel ve boyun ağrıları, Kas spazmları, Hareket kısıtlılıkları, Duruş bozuklukları, Spor yaralanmaları sonrası rehabilitasyon, Omuz ve sırt bölgesi problemleri gibi durumlarda manuel terapiden fayda görülebileceği belirtiliyor.

"Bütüncül yaklaşım tedavi başarısını artırıyor"

Prof. Dr. İrfan Koca, son yıllarda fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında kişiye özel ve bütüncül yaklaşımların daha fazla önem kazandığını ifade etti. Manuel terapinin; Nöral terapi, Proloterapi, Kinezyobant uygulamaları, Kuru iğne uygulamaları ve Medikal egzersiz programları ile birlikte planlanmasının tedavi başarısını artırdığını belirten Koca, "Kas-iskelet sistemi hastalıklarında artık daha bütüncül bir yaklaşım benimsiyoruz. Manuel terapinin nöral terapi, proloterapi, kinezyobant uygulamaları ve egzersiz programlarıyla birlikte planlanması; hem ağrı kontrolü hem de hareket kapasitesi açısından daha etkili sonuçlar sağlamaktadır" ifadelerini kullandı.

"Bilinçsiz uygulamalar risk oluşturabilir"

Prof. Dr. İrfan Koca, manuel terapi uygulamalarının mutlaka eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından yapılması gerektiğini vurgulayarak bilinçsiz müdahalelerin bazı hastalarda mevcut problemleri artırabileceğini söyledi. Özellikle travma sonrası gelişen ağrı, kol veya bacakta güç kaybı, ileri derecede uyuşma ya da idrar kaçırma gibi belirtilerin varlığında vakit kaybetmeden uzman değerlendirmesi yapılması gerektiğini ifade eden Koca, "Doğru hasta seçimi, doğru tanı ve kişiye özel rehabilitasyon planlaması rehabilitasyon sürecinin en önemli basamaklarıdır" diye konuştu.

Ruh ve beden sağlığı bir bütündür

Kudu, psikolojik destek alma kültürünün toplumda yeterince yerleşmediğini belirten Kudu "Bizim toplumumuzda güçlü olmak, her şeyi tek başına halletmekle ilişkilendiriliyor. Oysa ruh ve beden sağlığı bir bütündür. Nasıl fiziksel bir rahatsızlıkta doktora başvuruyorsak, ruhsal zorlanmalarda da psikolojik destek almak doğal bir ihtiyaçtır" dedi. Psikolojik destek alma sürecinin önünde etiketlenme ve yargılanma korkusu gibi engeller bulunduğunu ifade eden Kudu, bu nedenle birçok kişinin destek almayı ertelediğini söyledi.

Ertelenen sorunlar daha karmaşık hale geliyor

Psikolojik sorunların ertelendikçe daha derin ve karmaşık hale gelebildiğine dikkat çeken Kudu, "Psikolojik destek almak için mutlaka büyük bir travma yaşamak gerekmiyor. Kişi kendini iyi hissetmediği her durumda destek alabilir. Ancak uzun süren mutsuzluk, tükenmişlik, ilişkilerde zorlanma ve günlük işlevselliğin bozulması gibi durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır" diye konuştu.

Gençler daha bilinçli ama destek erişilebilir olmalı

Son yıllarda gençlerin psikolojik desteğe bakış açısının daha bilinçli ve olumlu olduğunu belirten Kudu, "Gençler destek alma konusunda daha istekli. Ancak bu desteğin erişilebilir ve sürdürülebilir olması gerekiyor" dedi. Ebeveynlere de çağrıda bulunan Kudu, "Aileler bazen çocuklarının psikolojik destek almasına çekingen yaklaşabiliyor. Ancak bu durum sorunların daha ağır şekilde geri dönmesine neden olabilir. Psikolojik destek almak bir gereklilik olarak görülmelidir" ifadelerini kullandı.

Yürüyüş saat 10.30’da Denizli Valisi Yavuz Selim Köşger’in startıyla başlarken, yürüyüşte katılımcılar sağlıklı yaşamın önemine dikkat çekmek amacıyla hep birlikte yürüdü. Yürüyüşte fiziksel aktivitenin kalp sağlığı, ruhsal iyilik hali ve yaşam kalitesi üzerindeki olumlu etkilerine vurgu yapıldı. Yürüyüş sonrasında Denizli İl Sağlık Müdürlüğü tarafından kurulan bilgilendirme stantlarında fiziksel aktivite sağlıklı beslenme ve kronik hastalıklarla mücadele konusunda bilgilendirme yapılarak vatandaşlara broşür dağıtıldı. Katılımcılara sağlıklı atıştırmalıklar ve su ikram edildi. Tansiyon, boy-kilo ölçümü gibi sağlık taramaları da yapıldı. Etkinlik boyunca sağlık çalışanları tarafından vatandaşlara sağlıklı yaşam konusunda bilgilendirmeler yapılırken, fiziksel aktivitenin ruhsal ve bedensel sağlık üzerindeki olumlu etkileri anlatıldı.

Denizli Valisi Yavuz Selim Köşger, sağlıklı bir toplum oluşturmanın ancak sağlıklı bireylerle mümkün olacağını belirterek vatandaşları günlük yaşamlarında daha aktif olmaya davet etti: Köşger; “Düzenli yürüyüş ve egzersiz yapmak kalp-damar hastalıkları, obezite, diyabet ve hipertansiyon gibi sağlık sorunlarının önlenmesinde büyük önem taşımaktadır. Ülkemizde günlük yaşamda fiziksel aktivite düzeyini artırmak amacıyla Sağlık Bakanlığımız tarafından hedefler belirlenmiş ve toplumu fiziksel aktiviteye özendirmek için çalışmalar yürütülmektedir. Bugün de 10 Mayıs Sağlık İçin Hareket Et Günü kapsamında toplumda sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yaygınlaştırılması ve her yaş grubunda hareketli yaşam kültürünün geliştirilmesini hedefleyerek İl Müdürlerimiz, vatandaşlarımız ve öğrencilerimizle birlikte yürüyüşümüzü gerçekleştirdik. Başta Sağlık Müdürlüğümüz olmak üzere emeği geçen tüm kurumlara teşekkür ediyorum. Tüm halkımızı kaliteli ve sağlıklı yaşam için hareketli yaşama davet ediyoruz” dedi.

Bahar mevsiminde cilt sağlığı için alınacak önlemleri sıralayan Güler, "Bahara girerken ışıltılı bir cilt için, cilt temizliği çok önemlidir.Bunun için çeşitli peelingler ve cilt bakımlarıyla cilt ölü dokulardan, yabancı maddelerden arındırılmalıdır. Bu işlemler cildin yapısına göre yapılmalıdır. Bu şekilde temizlenen cilt, siyah noktalardan arındırılır ve böylece daha ışıltılı olur. Kış boyunca kuruyan cildin nemlendirilmesi gerekmektedir. Nemlendiriciler, cildin tipine uygun olarak seçilmeli; paraben, alkol gibi ürünleri içermemeli, komedojenik olmamalıdır. Nemlendiriciler ise kuru ciltlerde özellikle yenileyici, onarıcı, su tutucu olmalı; kollajen, aminoasitler, keratin ve hyalüronik asit içermelidir’’ şeklinde konuştu.
Alınan gıdaların da cilt üzerinde etkisi olduğunu ifade eden Uzm. Dr. Gülbiye Güler, "Cilt sağlığında beslenmenin de önemi büyüktür. Bol antioksidan, A, B, C ve E vitaminlerini içeren sebze ve meyvelerle beslenerek cildin onarılması ve tazelenmesi sağlanabilmektedir. Ayrıca, Omega-3 içeren balık ve ceviz tüketmek cildin daha parlak görünmesine destek olur" dedi.

Cildi matlaştıran ve kırışıklıklar ile lekelenmeler yapan sigara, alkol ve kafeinden uzak durulmasıve günde 2 fincan yeşil çay tüketilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Gülbiye Güler, şunları söyledi;
"Cildin daha parlak görünmesi için günde 10-12 bardak kadar su içilmelidir. Kan dolaşımını artırmak ve böylece cilde ışıltı kazandırmak için günde 40-45 dakikaaçık havada yürüyüş yapılmalıdır. Yorgunluk, uykusuzluk ve stres ciltte mat, soluk ve şiş bir görünüme sebep olduğundan uyku düzenine dikkat edilmemeli, yüzde yatak kaynaklı çizgilerin oluşmaması için sırt üstü yatılmalıdır. Stresten uzak durulmalıdır. Evden çıkmadan en az 20 dakika önce güneş gören bölgelere cilt tipinee uygun güneş koruyucu faktörlü kremlerden sürülmelidir. Kişisel bakım ürünleri dışında bahar aylarında dermatolog desteği alınabilir. Vitamin karışımlarından oluşan mezoterapi, kişinin kendi kanıyla hazırlanan PRP, cilde nem veren ve kırışıklıkları azaltan hyalüronik asit enjeksiyonları ile ışıltılı bir cilde sahip olunabilir."

Prof. Dr. Hakan Leblebicioğlu, hantavirüslerin kanamalı ateş grubunda yer alan ve çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşan enfeksiyon hastalıkları olduğunu belirterek, "Virüs genellikle kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salgılarıyla temas sonucu bulaşmaktadır. Bu nedenle tarım çalışanları, doğada aktif görev yapan kişiler ve veterinerler gibi risk gruplarında hastalık daha sık görülebilmektedir" diye konuştu.

"İki farklı klinik tabloya yol açabiliyor"

Hantavirüs enfeksiyonlarının iki ana klinik formunun bulunduğunu ifade eden Prof. Dr. Leblebicioğlu, "Akciğer tutulumu ile seyreden tipi daha çok Amerika kıtasında görülürken, böbrek yetmezliği bulgularıyla seyreden formu ülkemizde özellikle Karadeniz Bölgesi’nde karşımıza çıkmaktadır" şeklinde konuştu.

"İnsandan insana bulaş genellikle görülmüyor"

Hastalığın ateş, halsizlik, yorgunluk ve bazı vakalarda kanama gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğini belirten Prof. Dr. Leblebicioğlu, "Türkiye’de ilk vakalar 2000’li yıllarda Zonguldak ve Giresun’da bildirilmiştir. Aynı dönemde Samsun’da da takip ettiğimiz vakalar bulunmaktaydı. Son dönemde gündeme gelen salgında rol oynayan Andes alt tipinin nadir de olsa insandan insana bulaşabileceği bilinmektedir. Tedavi süreci genellikle destekleyici yaklaşımlarla yürütülmektedir" ifadelerini kullandı.

"Korunma önlemleri önem taşıyor"

Hantavirüsten korunmak için kemirgenlerle temastan kaçınılması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Leblebicioğlu, "Özellikle açık ve sulak alanlarda dikkatli olunmalı, hijyen kurallarına uyulmalı ve riskli ortamlarda gerekli korunma önlemleri alınmalıdır" açıklamasında bulundu.

"COVID-19 benzeri pandemi beklenmiyor"

Hastalığın bulaşma yolları nedeniyle COVID-19 benzeri küresel bir salgın riskinin beklenmediğini dile getiren Prof. Dr. Leblebicioğlu şunları söyledi: "Mevcut bilgiler ışığında hantavirüsün dünya çapında bir pandemiye yol açması beklenmemektedir."

Lazer ile gözlük numarasının tedavisi

Miyop, hipermetrop ve astigmat gibi kırma kusurlarının düzeltilmesi amacıyla yapılan lazer işlemleri halk arasında "göz çizdirme" olarak biliniyor. Bu işlemlerde hedeflenen yapının kornea yani gözün ön saydam tabakası olduğunu, kornea şeklinin değiştirilmesiyle ışığın retina üzerine doğru şekilde odaklanmasın sağlandığını belirten Op. Dr. Yavuz Özpınar, "Tedavide bu amaçla kullanılan başlıca lazer yöntemleri mevcuttur. Seçenekler arasında yer alan LASIK (Laser Assisted in Situ Keratomileusis) en yaygın uygulanan yöntemlerden biridir. İşlem sırasında korneanın yüzeyinde ince bir kapak (flap) oluşturulur. Bu kapak kaldırıldıktan sonra excimer lazer kullanılarak, korneanın alt tabakasına mikron düzeyinde şekil verilir. Ardından kapak tekrar yerine yerleştirilir. Görme genellikle hızlı şekilde düzelir ve iyileşme süresi kısadır. Bir diğer tedavi seçeneği iLASIK (Intralase LASIK), LASIK yönteminin daha gelişmiş bir versiyonudur. Bu teknikte kornea kapağı mekanik bıçak yerine femtosaniye lazer ile oluşturulur. Bu durum kapağın daha hassas ve kontrollü şekilde hazırlanmasını sağlar. Daha yüksek teknolojili bir yöntem olduğu için bazı hastalarda daha güvenli ve öngörülebilir sonuçlar sağlayabilir" dedi.

Tercih edilen diğer lazer işlemlerinden olan PRK (Photorefractive Keratectomy) yönteminden de bahseden Op. Dr. Özpınar, "Bu yöntemde korneanın yüzey epitel tabakası kaldırılır ve excimer lazer doğrudan kornea yüzeyine uygulanır. Kapak oluşturulmaz. Bu nedenle kornea yapısı ince olan hastalarda tercih edilebilir. İyileşme süresi LASIK’e göre biraz daha uzun olabilir. TransPRK (Transepitelyal PRK), PRK yönteminin daha modern bir versiyonudur. Bu teknikte korneanın yüzey epitel tabakası mekanik olarak kaldırılmaz. Lazer hem epitel tabakayı hem de alttaki kornea dokusunu tek aşamada şekillendirir. Bu sayede işlem daha kısa sürede tamamlanabilir ve cerrahi temas azalır. SMILE (Small Incision Lenticule Extraction) daha yeni geliştirilen bir yöntemdir. Bu teknikte femtosaniye lazer kullanılarak kornea içinde ince bir doku parçası oluşturulur ve çok küçük bir kesiden çıkarılır. Böylece korneanın şekli değiştirilir. Kapak oluşturulmadığı için korneanın biyomekanik yapısı daha iyi korunabilir. Ayrıca bu lazer işlemleri genellikle damla ile yapılan anestezi altında uygulanır ve ağrısızdır. İşlem sonrası hastalar kısa sürede günlük hayatlarına dönebilirler ancak her hasta bu tedaviler için uygun olmayabilir. Kornea kalınlığı, göz numarası ve genel göz sağlığı mutlaka ayrıntılı bir muayene ile değerlendirilmelidir" ifadelerini kullandı.

Lazer tedavisinde beklenen teknolojik gelişmeler

Göz hastalıklarında lazer teknolojisinin sürekli geliştiğini ve gelecekte daha hassas, daha güvenli ve kişiye özel tedavilerin yaygınlaşmasının beklendiğini vurgulayan Op. Dr. Yavuz Özpınar, "Bu alandaki önemli hedeflerden biri daha yüksek hassasiyete sahip lazer sistemleri geliştirmektir. Yeni nesil cihazlar sayesinde kornea veya retina üzerinde mikron düzeyinde daha kontrollü işlemler yapılması mümkün hale gelmektedir. Bir diğer önemli gelişme alanı yapay zeka destekli lazer planlama sistemleridir. Bu sistemler hastanın kornea haritası, göz yapısı ve görme ihtiyaçlarını analiz ederek kişiye özel tedavi planlarının oluşturulmasına yardımcı olabilir. Böylece tedavi sonuçlarının daha öngörülebilir hale gelmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca retina hastalıklarında daha hedefe yönelik mikro lazer uygulamaları üzerinde çalışmalar da devam etmektedir. Bu yöntemlerin amacı retina dokusuna minimum zarar vererek hastalıklı alanları tedavi edebilmek ve görme fonksiyonunu daha iyi koruyabilmektir. Gelecekte lazer teknolojisinin yalnızca kırma kusurlarının düzeltilmesinde değil, aynı zamanda presbiyopi (yaşa bağlı yakın görme sorunu) gibi durumların tedavisinde de daha etkin yöntemler sunması beklenmektedir. Bunun yanında lazerin ilaç taşıyıcı sistemlerle veya biyoteknolojik tedavilerle birlikte kullanıldığı yeni yaklaşımlar üzerinde de araştırmalar yapılmaktadır. Sonuç olarak lazer teknolojisi göz hastalıklarının tedavisinde önemli bir yere sahiptir ve gelişen teknoloji ile kullanım alanı giderek genişlemektedir. Daha hassas cihazlar, kişiye özel tedavi planları ve yeni cerrahi teknikler sayesinde gelecekte lazer tedavilerinin göz sağlığının korunmasında çok daha önemli bir rol oynaması beklenmektedir" diye konuştu.

“ŞİMDİ İYİ HİSSET SONRA BAKARIZ”
Erteleme davranışının temelinde isteksizlikten çok duygusal bir mekanizma olduğunu belirten Özdemir, “Erteleme çoğu zaman isteksizlik değil, beynin anlık rahatlama arayışıdır. Zor görünen, belirsiz ya da duygusal yükü yüksek işler tehdit gibi algılanır ve kişi kısa vadede daha kolay olana yönelir. Yani problem tembellik değil, duygu düzenleme zorluğudur. Beyin “şimdi iyi hisset, sonra bakarız” stratejisini seçer.” ifadelerini kullandı.

YETERSİZLİK DÜŞÜNCESİ
Sürekli yüksek beklentilerle yaşamanın kişiyi yıprattığını vurgulayan Özdemir,” her şeyi yapmalıyım baskısı uzun vadede ciddi bir psikolojik ve fiziksel tükenmeye yol açar. Sürekli yüksek standartlar koymak, beynin dinlenme sistemini devre dışı bırakır ve kişi hep yetersizim diye düşünür. Bu da kronik stres ve motivasyon kaybını getirir. Kişi daha çok yapabileceği işleri daha az yapabilir hale gelir.” dedi.

KAYGI BAŞARISIZLIK KORKUSU
Ertelemenin irade eksikliği olarak görülmemesi gerektiğini belirten Klinik psikolog Özdemir, “Erteleme davranışı tembellik değil, büyük ölçüde psikolojik bir düzenleme problemidir. Kişi aslında yapmak ister ama o işe dair kaygıları, hissettiği baskı ya da başarısızlık korkusu devreye girer. Davranışı kaçınmaya dönüşür. Asıl mesele irade eksikliği değil, duygusal yükün yönetilememesidir.” şeklinde konuştu.

KRONİK YORGUNLUK HİSSİ
Özdemir, erteleme alışkanlığının sürekli yorgunluk hissiyle ilişkili olduğunu vurgulayarak şunları kaydetti: “ Erteleme arttıkça zihinde tamamlanmamış işler birikir ve bu durum sürekli bir arka plan stresine dönüşür. Bu stres de kişide kronik yorgunluk hissi yaratır. Beden değil, çoğu zaman zihin yorulmaktadır.”

“HAREKETE GEÇMEK MOTİVASYON ÜRETİR”

Bu döngüden çıkmanın yolunun büyük işleri küçültmekten geçtiğini belirten Özdemir, cümlelerini şöyle tamamladı: “ En etkili adım, büyük işleri küçültmek ve mükemmel yapmak yerine başlamayı hedeflemektir. Harekete geçmek, motivasyonu sonradan üretir. İç eleştiriyi azaltıp daha gerçekçi beklentiler kurmak da fayda sağlayabilir. Küçük adımlar biriktiğinde, beyin yeniden kontrol hissi kazanır ve erteleme döngüsü kırılır.”

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Dr. Murat İlkar Gelişen, varisin bacaklardaki yüzeyel toplardamarların genişleyip belirgin hale gelmesiyle oluştuğunu belirterek, "Varis, toplardamar kapakçıklarının bozulmasına bağlı gelişen venöz yetmezlik sonucunda ortaya çıkar. Cilt altında yeşil, mavi veya mor renkli damarlar şeklinde görülebilir" diye konuştu.

"Her hastada farklı belirtiler gösterebiliyor"

Varis hastalarının büyük bölümünde ağrı ve şişlik şikayetlerinin görüldüğünü dile getiren Uzm. Dr. Gelişen, "Hastalarda bacak ağrısı, ödem, geceleri huzursuzluk hissi ve kramp gibi yakınmalar olabilir. Ancak varis her hastada aynı şekilde seyretmez. Çok az görünür varisi olup şiddetli ağrı yaşayan hastalar olduğu gibi ileri düzey varisleri olmasına rağmen hiç ağrı hissetmeyen hastalar da vardır" ifadelerini kullandı.

"İleri düzey varislerde cerrahi yöntem uygulanabiliyor"

Tedavi yönteminin hastanın damar yapısına ve hastalığın derecesine göre belirlendiğini ifade eden Uzm. Dr. Gelişen, "Cerrahi stripping ameliyatını genellikle çok ileri düzey varisi olan ve toplardamar çapı yaklaşık 8.5-9 milimetrenin üzerinde bulunan hastalarda tercih ediyoruz" dedi.

Gelişen, radyofrekans ablasyon ve damar yapıştırma yöntemlerinde belirli damar çaplarının üzerinde başarı oranının düşebildiğini belirterek, "Bu nedenle ileri genişlemiş damar yapılarında klasik cerrahi yöntemler daha uygun olabilmektedir" açıklamasında bulundu.

"Lazer yöntemi daha az tercih ediliyor"

Lazerle yapılan varis tedavilerinin günümüzde daha sınırlı kullanıldığını belirten Uzm. Dr. Gelişen, "Lazer yöntemlerinde uzun dönemde tekrarlama ihtimali daha yüksek olabildiği için artık daha az tercih edilmektedir" dedi.

Cerrahi işlem nasıl uygulanıyor?

Stripping ameliyatına ilişkin bilgi veren Gelişen, "Kasık bölgesinden ve ayak bileği hizasından yapılan küçük kesilerle yetmezlik bulunan toplardamar bağlanır ve özel bir tel yardımıyla damar çıkarılır" diye konuştu.

Cerrahi yöntemin daha travmatik bir işlem olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Gelişen, iyileşme sürecinin diğer yöntemlere göre daha uzun sürebildiğini ifade etti.

"Köpük tedavisi küçük damarlar için uygulanıyor"

Skleroterapi olarak bilinen köpük tedavisinin daha küçük çaplı damarlar için kullanıldığını belirten Uzm. Dr. Gelişen, "Bu yöntemde damar içine özel bir ilaç verilerek damar kapatılır. Özellikle estetik açıdan kesi ve dikiş izi oluşmaması nedeniyle tercih edilebilmektedir" dedi.

Skleroterapi sonrasında hastaların günlük yaşamlarına kısa sürede dönebildiğini vurgulayan Uzm. Dr. Gelişen, "İşlem sonrasında hastalar normal hayatlarına hemen dönebilir. Ancak damar çapına göre birkaç gün bandaj kullanılması gerektiği için bu süreçte banyo önerilmez" ifadelerini kullandı.

Yürüyüş ve yüzme önerisi

Varis oluşumunun ilerlememesi için yaşam tarzının önem taşıdığını vurgulayan Gelişen, "Varis hastalarına düzenli yürüyüş ve yüzme öneriyoruz. Hareketli yaşam toplardamar dolaşımını desteklediği için şikayetlerin ilerlemesini azaltabilir" dedi.