Denizli Haber- Diyetisyen Gülçin Demirci, sınav sürecinde beslenmenin önemine dikkat çekerek, drttv.com’a özel değerlendirmelerde bulundu.
Sınav döneminde beslenmenin ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizen Demirci, “Doğru ve dengeli beslenme, sınav başarısının en önemli destekleyicilerinden biridir. Sınav dönemleri öğrenciler için yalnızca akademik değil; aynı zamanda fiziksel ve zihinsel açıdan da oldukça zorlayıcı süreçlerdir. Uzayan ders çalışma saatleri, artan kaygı düzeyi ve düzensiz yaşam alışkanlıkları, beslenmenin çoğu zaman geri plana atılmasına neden olur. Oysa bilimsel çalışmalar ve klinik gözlemlerim gösteriyor ki; sınav başarısı yalnızca çalışılan saatlerle değil, beynin neyle beslendiğiyle de yakından ilişkilidir.” ifadelerini kullandı.
“Beynin temel enerji kaynağı glikozdur”
Beynin enerji tüketiminden de bahseden Demirci, “Beynin temel enerji kaynağı glikozdur. Ancak burada kritik nokta, glikozun hangi besinlerden ve ne kadar dengeli alındığıdır. Basit şekerlerden zengin bir beslenme modeli; kan şekerinde ani yükselme ve düşmelere yol açar. Bu durum sınav döneminde öğrencilerde sıkça gördüğümüz dikkat dağınıklığı, zihinsel yorgunluk, odaklanma güçlüğü ve öğrenilen bilgiyi hatırlayamama gibi sorunları beraberinde getirir. Buna karşılık düşük glisemik indeksli ve liften zengin karbonhidratlar (tam tahıllar, yulaf, kurubaklagiller) beyne daha dengeli ve uzun süreli enerji sağlar.” dedi.
“Beyni doğru besinlerle beslemeli”
En sık yapılan hataları sıralayan Demirci, “Sınav döneminde en sık karşılaştığım hataların başında öğün atlamak, uzun süre aç kalmak ve aşırı kafein tüketmek geliyor. Uzun süre aç kalan bireylerde kan şekeri düşerken, stres hormonu olarak bilinen kortizol seviyesi yükseliyor. Kortizolün uzun süre yüksek seyretmesi ise hafıza ve öğrenmeden sorumlu beyin bölgeleri üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Aşırı kafein tüketimi ise kısa süreli uyanıklık sağlasa da; kaygıyı artırabiliyor, uyku kalitesini bozabiliyor ve öğrenilen bilgilerin kalıcı hale gelmesini zorlaştırabiliyor. Bu nedenle sınav döneminde hedef, kahve ya da enerji içecekleriyle ayakta kalmak değil; beyni doğru besinlerle desteklemek olmalıdır.” şeklinde konuştu.
“Beslenme tek başına sınav başarısını garanti etmez”
Akıllardaki “Sınav başarısı gerçekten beslenme ile ilişkili mi?” sorusuna yanıt veren Diyetisyen Demirci, “Bu sorunun cevabı nettir: Evet. Dengeli ve yeterli beslenen öğrencilerin dikkat sürelerinin daha uzun olduğunu, problem çözme ve bilgiyi geri çağırma becerilerinin daha güçlü olduğunu hem bilimsel çalışmalar hem de saha deneyimlerim doğrulamaktadır. Özellikle protein, omega-3 yağ asitleri, B grubu vitaminleri ve demir gibi mikro besin öğeleri; sinir sistemi fonksiyonları ve zihinsel dayanıklılık açısından büyük önem taşır. Beslenme tek başına sınav başarısını garanti etmez; ancak yetersiz ve düzensiz beslenme, öğrencinin tüm potansiyelini ortaya koymasının önünde ciddi bir engel oluşturur” diye belirtti.
“Özellikle kahvaltı öğünü, zihinsel performansı belirleyen en kritik öğündür”
Demirci, öğün düzeni ile ilgili şu önerilerde bulundu: “Günde 3 ana öğün ve 1–2 ara öğün şeklindedir. Öğün aralarının 3–4 saati geçmemesi, kan şekerinin dengede tutulması açısından oldukça önemlidir.
Özellikle kahvaltı öğünü, günün geri kalanındaki zihinsel performansı belirleyen en kritik öğündür. Protein içeren bir kahvaltı; dikkat süresini artırır ve gün boyunca daha dengeli bir enerji sağlar. Ara öğünlerde ise meyve-yoğurt kombinasyonları, kuruyemişler veya tam tahıllı küçük atıştırmalıklar tercih edilebilir. Bu yaklaşım hem uzun süreli tokluk sağlar hem de zihinsel yorgunluğu azaltır.”
Diyetisyen Demirci, sınav döneminde özellikle tercih edilmesi gereken besinlere dikkat çekerek şunları söyledi: “Sınav döneminde beslenme planı; zihinsel performansı destekleyen, sürdürülebilir ve dengeli bir yapıdan oluşmalıdır.
Bu dönemde özellikle şu besin gruplarına ağırlık verilmesini öneriyorum:
• Kompleks karbonhidratlar: Tam buğday ekmeği, yulaf, bulgur, karabuğday
• Protein kaynakları: Yumurta, yoğurt, kefir, peynir, kurubaklagiller
• Omega-3 yağ asitleri: Ceviz, keten tohumu, chia tohumu, yağlı balıklar
• B grubu vitaminleri ve demir: Yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, tam tahıllar
Bunun yanı sıra yeterli su tüketimi, sınav döneminde sıklıkla göz ardı edilen ancak bilişsel performansı doğrudan etkileyen bir diğer önemli faktördür. Hafif düzeyde sıvı kaybı bile dikkat ve algılamayı olumsuz etkileyebilir.”
“Zihinsel başarı tesadüf değildir”
Sınav döneminde beslenmenin yalnızca karın doyurmak anlamına gelmediğini aktaran Demirci sözlerini şöyle sürdürdü: “Beynin öğrenme, hatırlama ve odaklanma kapasitesini desteklemek demektir. Doğru beslenen bir öğrenci, bilgiyi daha verimli öğrenir, sınav stresini daha iyi yönetir ve performansını daha sağlıklı bir şekilde ortaya koyar. Bir diyetisyen olarak altını özellikle çizmek isterim ki; sınav başarısı yalnızca kitap başında değil, doğru beslenme alışkanlıklarıyla birlikte şekillenen bir süreçtir. Zihinsel başarı tesadüf değildir; doğru beslenmeyle desteklenen bilinçli bir emeğin sonucudur.”
