Adalet… Kimi zaman bir mahkeme kararında aranır, kimi zaman bir hâkimin tokmağında, kimi zaman da adalet saraylarının koridorlarında… Ama bazen öyle anlar gelir ki adaletin sesini mahkeme salonlarında değil, bir tiyatro sahnesinde duyarsınız. İşte İzmir'de tam da böyle bir şey oluyor!

Yıllardır hak, hukuk ve adalet mücadelesinin en ön saflarında yer alan avukatlar, bu kez cübbelerini bir kenara bırakıp sahneye çıkıyor. Üstelik öyle sıradan bir oyunla değil; insanlığın yüzyıllardır değişmeyen adalet arayışını, korkularını, önyargılarını ve toplumsal baskılarını anlatan Arthur Miller'ın ölümsüz eseri Cadı Avı ile… İzmir Barosu Tiyatro Topluluğu'nun hukukçu ve avukatlardan oluşan kadrosu, Toplumsal Araştırmalar Kültür ve sanat için Vakıf (TAKSAV)'ın düzenlediği 14. Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali'nde izleyici karşısına çıkıyor. Ve aslında sahneden çok önemli bir soru soruyor: "Bir toplumda korku büyürse adalet küçülür mü?"

SALEM'DEN BUGÜNE DEĞİŞMEYEN HİKÂYE!

Arthur Miller'ın 1692 yılında ABD'nin Salem kasabasında yaşanan cadı yargılamalarından hareketle kaleme aldığı Cadı Kazanı, yalnızca tarihsel bir olayın tiyatroya aktarılması değildir. Oyun; iftiranın, toplumsal histerinin, dini fanatizmin, kişisel hesaplaşmaların ve güç arzusunun insan hayatını nasıl karartabileceğini anlatır. Bir söylenti gerçeğe dönüşebilir mi? Bir insan, işlemediği bir suçun mahkûmu olabilir mi? Toplumun korkuları, hukukun ve vicdanın önüne geçerse ne olur? Miller'ın yıllar önce sorduğu soruların bugün hâlâ güncelliğini koruması düşündürücü değil mi? Çünkü tarihin sayfalarında kalan cadı avları, yalnızca geçmişin karanlık hikâyeleri değildir. İftiranın, önyargının, linç kültürünün ve peşin hükümlerin kol gezdiği her dönemde yeniden karşımıza çıkabilecek bir toplumsal tehlikedir. İşte İzmir Barosu Tiyatro Topluluğu da bu tarihsel hikâyeyi sahneye taşırken izleyiciyi yalnızca bir tiyatro oyunu izlemeye değil, kendi vicdanıyla yüzleşmeye çağırıyor.

AVUKATLARIN SAHNEDEN YÜKSELEN ADALET ÇIĞLIĞI!

Bize kalırsa bu oyunu özel kılan yalnızca konusu değil, sahneye taşıyanların kimliği…Oyuncusundan rejisine, ses ve ışık ekibinden sahne arkasına kadar avukatların, stajyer avukatların ve baro mensuplarının yer aldığı bir topluluk söz konusu. Yani hukuk mücadelesini meslekleri gereği mahkeme salonlarında sürdüren insanlar, bu kez sanatın diliyle konuşuyor. 2011 yılında çalışmalarına başlayan İzmir Barosu Tiyatro Topluluğu, bugüne kadar Sıkı Gözetim, Evlilikte Ufak Tefek Cinayetler, Titanik Orkestrası, Hayvan Çiftliği ve Buluşma Yeri gibi oyunları sahneledi. Son oyunları Cadı Avı'nı ise yaklaşık bir yıldır izleyiciyle buluşturuyor. Üstelik bunu gönüllülük temelinde yapıyorlar. İşte tam da burada sanatın dönüştürücü gücü ortaya çıkıyor. Çünkü adalet yalnızca kanun maddelerinden, dosyalardan ve mahkeme kararlarından ibaret değildir. Adalet aynı zamanda vicdandır, eşitliktir, insan onurudur ve başkasının hakkını kendi hakkın kadar önemseyebilmektir. Bir avukatın sahnede adaleti anlatması da bu nedenle sıradan bir sanatsal etkinliğin ötesinde anlam taşıyor.

ADALET SADECE MAHKEME SALONLARINA SIĞMAZ!

TAKSAV'ın bu yıl 14'üncüsünü düzenlediği Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali'nin ana temasını da işte bu geniş adalet anlayışı oluşturuyor. “Bir replikle değişir dünya, bir sözle başlar adalet” sloganıyla düzenlenen festival, 18 farklı sahnede 28 oyunu İzmirli sanatseverlerle buluşturuyor. 22 Kasım'a kadar sürecek festivalde tiyatro oyunlarının yanı sıra atölyeler ve söyleşiler de gerçekleştiriliyor. Festivalin manifestosunda yer alan bir yaklaşım ise özellikle dikkat çekici: “Adalet; emektir, ekmektir, doğa hakkıdır, kadının sesidir, çocuğun gülüşüdür.” Ne kadar geniş, ne kadar anlamlı bir adalet tarifi… Çünkü adalet yalnızca bir davada kimin haklı çıktığıyla ölçülemez. Bir işçinin güvenli çalışma hakkı da adalettir. Bir kadının şiddetten uzak yaşaması da… Bir çocuğun eşit eğitim olanaklarına sahip olması da… Doğanın korunması, emeğin karşılığının verilmesi, insanların düşüncelerini özgürce ifade edebilmesi de… Festival kapsamında Aliağa'da yaşanan iş cinayetine yönelik saygı duruşlarıyla protesto gerçekleştirilecek olması da sanatın toplumsal sorumluluğuna dikkat çekiyor. Bu yönüyle festival, tiyatroyu yalnızca eğlence ve seyirlik bir etkinlik olmaktan çıkarıp toplumsal hafızanın, itirazın ve dayanışmanın bir parçası haline getiriyor.

SAHNEDE KADININ, EMEĞİN, VİCDANIN VE HAFIZANIN SESİ VAR!

Festival programında adalet temasını farklı yönleriyle ele alan pek çok oyun bulunuyor. Reginald Rose'un metninden sahneye taşınan Jüri, bir cinayet davasında karar vermeye çalışan 12 jüri üyesinin tartışmaları üzerinden hukuk ve vicdan ilişkisini sorguluyor. Yankı Playback'in Haksız Mıyım? performansı, izleyicilerin kendi adalet deneyimlerini sahneye taşıyor. Nihal Yalçın'ın solo performansıyla sahnelenen Çatıyı Tıklatma, Filistinli yazar Khawla Ibraheem'in metninden hareketle savaşın gündelik yaşama etkilerini anlatıyor. Aynayı Kırdık, Uyandığımda Sesim Yoktu ve Tezgâh kadınların yaşadığı baskıları ve adalet arayışını gündeme getiriyor. Böcekler emeği, sistemi ve kapitalizmi kara mizahla sorgularken; 444 bir çağrı merkezinin gece vardiyasındaki çalışma hayatına odaklanıyor. Kısacası festivalde sahne yalnızca oyuncuların değil, toplumun sesi olmak isteyen herkesin…

BU CUMARTESİ GÜZELBAHÇE'DE BULUŞALIM!

İzmir Barosu Tiyatro Topluluğu'nun Cadı Avı oyunu, 14 Kasım Cumartesi günü saat 20.00'de Güzelbahçe Atatürk Kültür Merkezi'nde sahnelenecek. Üstelik oyun dayanışma amacıyla ücretsiz olarak izleyiciyle buluşacak. TAKSAV İzmir'in çağrısı da çok açık: Tüm dostlar bu anlamlı buluşmaya davetli. Benim bu oyundan çıkardığım mesaj ise oldukça yalın: Bir toplumda adaletin değerini anlamak için bazen mahkeme kararlarına değil, sahnede anlatılan bir hikâyeye bakmak gerekir. Çünkü korku, iftira ve önyargı karşısında susmak kolaydır. Zor olan, gerçeğin ve vicdanın yanında durabilmektir. Ve belki de bu nedenle avukatların sahneye taşıdığı Cadı Avı, yalnızca izlenmesi gereken bir tiyatro oyunu değil; üzerinde düşünülmesi gereken toplumsal bir çağrıdır. Unutmayalım… Adalet birilerinin ayrıcalığı değil, herkesin hakkıdır. Ve bazen bir replik, binlerce sözün anlatamadığını anlatır.

Bir sözle başlar adalet, bir sahneyle büyür umut!