EKOPOLİTİK - İlk örnekleri İstanbul’da Başkan Ekrem İmamoğlu tarafından hayata geçirilen ve 2024 yerel seçimleri sonrası sosyal demokrat yönetimlere sahip belediyelerde “sosyal belediyecilik projesi” olarak yaygın bir şekilde uygulanan Kent Lokantaları İngiltere için de örnek model oldu.
Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Araştırma Görevlisi Alperen Akgül’ün “Denizli Kent Lokantaları” üzerine yürüttüğü akademik çalışma; Birleşik Krallık’ta (UK), İngiltere’nin Nottingham ve İskoçya’nın Dundee kentlerinde hayata geçirilmesi planlanan benzer bir “kamu restoranı projesine” örnek olarak araştırma programına alındı.
HERŞEY GIDA EŞİTSİZLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN!
Türkiye’deki uygulamaları yerinde görüp incelemek üzere Denizli’ye gelen Nottingham Üniversitesi (University of Nottingham) Araştırma Görevlisi Dr. Marsha Smith’e PAÜ’nden Araştırma Görevlisi Alperen Akgül, aynı bölümden Araştırma Görevlisi Onur Aycan ve BELTAŞ A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Doğan da eşlik etti. Dr. Smith’e Denizli’de faaliyet gösteren Kent Lokantaları’nın üretim ve idari bölümleri ile şehrin farklı noktalarında faaliyet gösteren restoran şubeleri gezdirilirken, inceleme ve görüşmelerde ‘Denizli Kent Lokantaları Modeli’nin “iktisadi yapısı, koordinasyonu, sosyal belediyecilik anlayışına uyumlu işleyişi, bu modelin farklı kentlerde nasıl uygulanabileceği ve İngiliz kentlerine nasıl uyarlanabileceği” konuları da değerlendirildi. Böylece Denizli’deki Kent Lokantaları uygulaması; Birleşik Krallık’ın Nottingham ve Dundee kentlerinde “devlet desteğiyle uygun fiyatlı ve sağlıklı yemek sunmayı” amaçlayan DISHED adlı araştırma ve pilot uygulamalı kamu restoranı projesine örnek oldu. Birleşik Krallık Araştırma ve İnovasyon (UKRI) tarafından finanse edilen Proje’nin ortakları; “Nottingham Üniversitesi, Institute of Development Studies (IDS), Sussex Üniversitesi, Nourish Scotland, Nottingham Şehir Konseyi ve yerel paydaşlar” yer alırken, Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) de “Denizli Kent Lokantaları” üzerine akademik çalışma yürüten Araştırma Görevlisi Alperen Akgül ile bu projenin bir paydaşı oldu. Ve şimdiden Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin kent lokantaları İngiltere’de hayata geçirilmesi planlanan benzerlerine ilham vermeye başladı bile.
DENİZLİ KENT LOKANTALARI İNGİLTERE’YE “İLHAM” VERDİ!
“Kent Lokantalarımızla yurt dışına da ilham olmaktan mutluluk duyuyoruz” diyen Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Bülent Nuri Çavuşoğlu; İngiltere’den kent lokantalarını incelemek üzere gelen Dr. Marsha Smith ve beraberindeki heyeti makamında ağırladı. Başkan Çavuşoğlu, “Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Araştırma Görevlisi Alperen Akgül’ün Denizli Kent Lokantaları üzerine yürüttüğü akademik çalışma, İngiltere’nin Nottingham kentinde hayata geçirilmesi planlanan benzer bir kamu restoranı projesine örnek oluyor. Denizli’deki uygulamayı yerinde incelemek üzere kentimize gelen University of Nottingham araştırmacısı Dr. Marsha Smith’i belediyemizde ağırladık. Ziyarette, Pamukkale Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Sayın Alperen Akgül, aynı bölümden Araştırma Görevlisi Onur Aycan ve BELTAŞ A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanımız Sayın İbrahim Doğan da yer aldı. Görüşmemizde, Denizli Kent Lokantaları modelinin işleyişini ve uygulamanın Nottingham’da hayata geçirilmesine yönelik uyarlama sürecini ele aldık. Denizli’de hayata geçirdiğimiz sosyal belediyecilik uygulamalarının uluslararası düzeyde ilgi görmesinden memnuniyet duyuyor, bilgi ve deneyim paylaşımının farklı kentlerdeki sosyal projelere katkı sunmasını diliyoruz” dedi.
DENİZLİ’DEN İNGİLTERE’YE ÖRNEK MODEL; KENT LOKANTALARI!
Öte yandan İngiliz Akademisyen Dr. Marsha Smith ve beraberindeki PAÜ’lü Akademisyenleri Kent Lokantalarının tüm birimlerini gezdirerek bilgilendiren ve ayrıntılı sunum yapan Beltaş Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Doğan ise, “Denizli’de sosyal belediyecilik anlayışıyla hayata geçirdiğimiz Kent Lokantalarımızın yurt dışında da örnek gösterilmesi bizler için büyük bir mutluluk ve gurur kaynağı. Pamukkale Üniversitesi Araştırma Görevlisi Alperen Akgül’ün Denizli Kent Lokantaları üzerine yürüttüğü akademik çalışmanın, İngiltere’nin Nottingham kentinde hayata geçirilmesi planlanan benzer bir kamu restoranı projesine ilham olması, doğru bir iş yaptığımızın önemli göstergelerinden biri. Bu kapsamda kentimize gelerek uygulamamızı yerinde inceleyen University of Nottingham araştırmacısı Dr. Marsha Smith’i, akademisyenlerimizle birlikte ağırladık. BELTAŞ A.Ş. olarak Kent Lokantalarımızın işleyişini, sosyal belediyecilik anlayışımızı ve bu modelin farklı kentlerde nasıl uygulanabileceğini değerlendirdik. Büyükşehir Belediye Başkanımız Bülent Nuri Çavuşoğlu’nun, “halkın sofrası” projesi böylece uluslararası bir örnek oldu. Biz, sosyal belediyeciliğin sınırları aşan bir dayanışma anlayışı olduğuna inanıyoruz. Halkımız için üretmeye ve aşkla hizmet etmeye devam ediyoruz” dedi.
BU DA İNGİTERE’NİN KAMU RESTORANI PROJESİ; "BRİTİSH RESTAURANTS!" (SİVİL RESTORANLAR)
Nottingham'da yürütülen kamu restoranı projesi; devlet desteğiyle uygun fiyatlı ve sağlıklı yemek sunmayı amaçlayan DISHED adlı bir araştırma ve pilot uygulama. DISHED (Co-Designing Innovative Infrastructure for Sustainable Healthy & Equitable Diets); gıda eşitsizliğini azaltmak, sağlıklı beslenmeyi teşvik etmek ve sosyal bağı güçlendirmek için tasarlanmış bir proje. Birleşik Krallık Araştırma ve İnovasyon (UKRI) tarafından finanse edilen, 14 ay sürecek bir pilot proje olarak planlandı. Nottinghamile İskoçya’daki Dundee İngiltere’de bu modelin denendiği iki pilot şehirdir. Pilot uygulamalar başarılı olursa proje ülke genelinde yaygınlaştırılacak. Model, İkinci Dünya Savaşı döneminde Winston Churchill hükûmeti tarafından halka ucuz ve besleyici yemek sağlamak amacıyla kurulan ve 1960'lara kadar süren "British Restaurants" (sivil restoranlar) geleneğinden esinlenmekte ve günümüzdeki uygulamalarına örnek olarak ise bugün Türkiye’de CHP ve Yeni Parti’li belediyelerin modern kent restoranlarından ilham almaktadır. İngiltere’deki çalışma şeklinin ise; tıpkı kamu kütüphaneleri, yüzme havuzları veya parklar gibi, devlet sübvansiyonu sağlanarak yemek fiyatlarının erişilebilir seviyelerde (örneğin 3–4 sterlin aralığında) tutulması hedeflendiği belirtiliyor.
SOSYAL BELEDİYECİLİK, SADECE YARDIM DAĞITMAK DEĞİLDİR
Evet, Kent Lokantaları, sosyal belediyeciliğin görünür yüzlerinden biri. Fakat sosyal belediyeciliği yalnızca ucuz yemek, ücretsiz destek veya dönemsel yardım hizmetlerinden ibaret görmek, meselenin özünü eksik anlamak olur. Sosyal belediyecilik, ekonomik imkânları sınırlı yurttaşların kent yaşamından dışlanmamasını sağlamaktır. Bir öğrencinin, emeklinin, işçinin, iş arayan bir yurttaşın ya da ay sonunu getirmeye çalışan bir ailenin, temel ihtiyaçlarını karşılamak için insan onurunu zedeleyen tercihlere zorlanmamasıdır. Bir lokantada herkesin erişebileceği bir fiyatla sağlıklı yemek sunulması, bu bakımdan basit bir işletmecilik faaliyeti değildir. Doğru planlandığında, gıda güvencesini destekleyen ve sosyal dayanışmayı güçlendiren kamusal bir hizmettir. Üstelik bu hizmetin önemli bir başka boyutu daha vardır: İnsanları yardım alan ve yardım veren diye ayırmadan, ortak bir kamusal mekânda buluşturabilmek. Çünkü yoksulluk yalnızca gelir eksikliği değildir; bazen toplumsal hayattan uzaklaşmak, bazı imkânlara erişememek ve kendini kentte ikinci sınıf hissetmek anlamına da gelir. Kent Lokantaları bu mesafeyi azaltabiliyorsa, taşıdığı değer bir tabak yemeğin çok ötesine geçer. Sonuçta mesele, bir tabak yemeğin kaç liraya ya da kaç sterline sunulduğundan ibaret değildir. Mesele, bir toplumun en temel ihtiyaçlarından birini karşılarken insan onuruna ne kadar değer verdiğidir. Denizli’nin deneyimi Nottingham ve Dundee’deki çalışmalara katkı sunarsa, bundan kazançlı çıkacak olan yalnızca bir belediye ya da bir ülke olmayacaktır. Kazanan, uygun fiyatlı ve sağlıklı yemeğe erişimi kolaylaşan insanlar olacaktır. Çünkü sosyal belediyeciliğin gerçek ölçüsü, sofraya kaç tabak yemek koyduğu kadar, o sofrada kaç insanın kendine yer bulabildiğidir. Ve bazen bir kentin dünyaya söyleyeceği en güçlü söz, büyük meydanlarda değil, mütevazı bir yemek masasında kurulur.
